Çok aykırı durum olmadıktan sonra ön ve arka tekerlek yanak ölçüleri zaten farklı olur. Neden dersen, daha önce hesaplarını yaptığım RX3i ve Inazuma'dan örnek vereyim. Lastik dış çapları naked ya da roadster ya da normal motor dediğimiz aletlerde eşit tutulmaya çalışılır. Ama çekişi ve yol tutuşunu arttırmak için arka lastik genişletilmeye, manevra kolaylığı sağlamak için ise ön lastik daraltılmaya ve çaptan küçültülmeye çalışılır. Daha çok spor motorlarda bu görülür. Araziye geçtikçe motorun ön lastik çapı arkadan daha büyük olmaya başlar. Ki arka lastikte aslında arazi geçişleri için diğer sınıflara göre büyüktür.
Inazuma için 110/80-17 ön lastik çapı şuna denk gelir 17*25,4 + 110*0,8*2 = 607,8 mm çap
140/70-17 arka lastik çapı şuna denk gelir 17*25,4 + 140*0,7*2 = 627,8 mm çap
Burada küçük ve dar ön lastik sana manevra kolaylığı sunar.
RX3i için ilk gelen ölçü 100/90-18 => 18*25,4 + 100*0,9*2 = 637,2 mm çap
130/90-15 => 15*25,4 + 130*0,9*2 = 615,0 mm çap
RX3i için ikinci gelen ölçü 100/90-19 => 19*25,4 + 100*0,9*2 = 662,6 mm çap
130/70-17 => 17*25,4 + 130*0,7*2 = 613,8 mm çap
Burada büyük ön lastik sana engel aşımında avantaj sağlar.
Ek olarak, ben bu hesapları geçen sene Mondial yeni RX3i getirmeden önce yapmıştım. Amerika'daki CSC firması arka jantı hazır 17" olarak satıyordu ve bende firmadan bu jantı alacaktım motoru alsaydım. Arada herhangi mekanik bir değişen olur mu diye hesap yaptığımda her iki arka lastikte 130 mm iz genişliğine sahip. Yol tutuş ve çekiş değişmiyor. Jant yarıçapı değiştiği için tork ya da tekere aktarılan beygir değişir mi?, dişli değiştirmek durumunda kalır mıyım?, son hız değişir mi? diye kontrol ettiğimde teker yanak yüzdesi değiştiği için iki tekerlek arasında toplam çap farkının sadece 1,2 mm olduğunu gördüm. Neredeyse hiçbir şey. Bu arada eski ve yeni jant düzeni yanak ölçüleri de şöyle değişiyordu, eski ön 90 arka 90, yeni ön 90 arka 70, ama sonuçta değişen bir şey yok. (lastik yanak esneme payı ve ısınma hariç)
Ayrıca ön jantı da 19" olarak sipariş verip 18" jantın yerine takarsam yanak genişliği yine aynı ama toplam çap artıyor. Ve bu motorda ilk partide hız göstergesi doğruluk hatası vardı. Gösterge 15 kilometreye varan değerlerde fazla gösteriyordu. Arka jant ve lastik takımı değişimde toplam çap değişmediği için motorun ve aktarımın bana sağladığı yere göre hız aynı kalıyordu. Ama ön lastik toplam çap büyüdüğü için aynı mesafeyi gittiğimde daha az tur atacağı için kilometre dişlisi daha az okuyacak ve göstergedeki hata payım azalacaktı.
İşte böyleyken böyle. Bayağı yazdım ama umarım yardımcı olmuşumdur. Kısacası demek istediğim motorun lastik, jant ve dişli seçimi, aktarım tasarımı tamamen motorun türü ve nasıl kullanılacağı ile alakalı. Yanak ölçüsü aynı olmak zorunda değil.
Hatam varsa lütfen mantıklı olarak düzeltin.