Neden duramadım ?

[Okan Sinan Ocan]

Hava , yol kosullari ve motorumuz ayni kalmak sarti ile farkli durumlarda farkli mesafelerde durabildigimizi biliyormuydunuz ?

Kazaya giden sürecte durma mesafemizin neden arttigini anlatan güzel bir makalenin bir kismini alintiliyarak asagida paylastim . Ceviri icin fazla vaktim olmadigi icin Google Translate kullandim yine de pek fena olmadi sanki . Ölcu birimi Feet olarak verilmis 1 feet = 30 cm olarak alabilirsiniz.

Makalenin orijinalinin linki

"'Durmak Ne Kadar Sürer?' Sürücü Algısının Metodolojik Analizi-Fren Süreleri" adlı makalenin kısa bir özeti/ayrıntısıdır. Ulaşım İnsan Faktörleri , 2 , ss. 195-216, 2000.​

Marc Green

Birçok durumda, bir kişinin tepki verebildiği hız, "tepki süresi", sorumluluğu belirlemenin anahtarıdır. Kaza yeniden yapılandırmacılarının bir vakayı analiz ederken 1,5 saniye gibi standart bir tepki süresi sayısı kullanmaları yaygın bir uygulamadır. Aslında, tepki süresi karmaşık bir davranıştır ve çok sayıda değişkenden etkilenir. Evrensel olarak geçerli tek bir sayı olamaz.

Tepki süresi şaşırtıcı derecede karmaşık bir konudur. Ne yazık ki, çoğu "uzman" sayıların nereden kaynaklandığını, nasıl elde edildiğini veya onları etkileyen değişkenleri iyi bir şekilde takdir etmeden kalıplaşmış sayılar kullandı. Dahası, her biri biraz farklı özelliklere sahip birkaç farklı tepki süresi sınıfı vardır. Bu makalede, bazı temel konuları kısaca açıklıyorum. Tartışma öncelikle sürücü tepki süresine odaklanmaktadır.

Tepki Süresi Bileşenleri

Bir kişi duyduğu, gördüğü veya hissettiği bir şeye tepki verdiğinde, toplam tepki süresi bir dizi bileşene ayrılabilir.

1 Zihinsel İşleme Süresi

Bu, yanıtlayanın bir sinyalin oluştuğunu algılaması ve bir yanıta karar vermesi için geçen zamandır. Örneğin, bir sürücünün yolun hemen önünde bir yayaya doğru yürüdüğünü algılaması ve frenlerin uygulanması gerektiğine karar vermesi için gereken zamandır. Zihinsel işlem süresi kendi başına dört alt aşamanın bir bileşimidir:

• Duyum: Bir nesneden gelen duyusal girdiyi algılamak için geçen süre. ("Yolda bir şekil var.") Her şey eşit olduğunda, tepki süresi daha fazla sinyal yoğunluğu (parlaklık, kontrast, boyut, ses yüksekliği, vb.), foveal görüntüleme ve daha iyi görüş koşullarıyla azalır. En iyi tepki süreleri ayrıca işitsel sinyaller için görsel sinyallerden daha hızlıdır. Bu aşama muhtemelen bilinçli farkındalıkla sonuçlanmaz.
• Algı/tanıma: duyumun anlamını tanımak için gereken zaman. ("Şekil bir kişidir.") Bu, duyusal girdiyi yorumlamak için hafızadan bilginin uygulanmasını gerektirir. Bazı durumlarda, "otomatik tepki", bu aşama çok hızlıdır. Diğerlerinde, "kontrollü tepki", önemli ölçüde zaman alabilir. Genel olarak, yeni girdi, düşük sinyal olasılığı, belirsizlik (sinyal konumu, zaman veya form) ve sürpriz gibi tepkiyi yavaşlatır.
• Durumsal farkındalık: Sahneyi tanımak ve yorumlamak, anlamını çıkarmak ve muhtemelen geleceğe yönelik çıkarımlarda bulunmak için gereken zaman. Örneğin, bir sürücü yolda bir yayayı tanıdığında ve bu algıyı kendi hızı ve mesafesi hakkındaki bilgiyle birleştirdiğinde, ne olduğunu ve daha sonra ne olacağını anlar - araba yayaya doğru gidiyordur ve harekete geçilmediği takdirde muhtemelen bir çarpışmaya neden olacaktır. Algı/tanımada olduğu gibi, yenilik bu zihinsel işleme aşamasını yavaşlatır. Yanlış bellek şemasının seçilmesi yanlış yorumlamaya neden olabilir.
• Tepki seçimi ve programlama: Hangi tepkiyi vereceğinize karar vermek ve hareketi zihinsel olarak programlamak için gereken süre. ("Fren yapmak yerine sola yönelmeliyim.") Birden fazla olası sinyal olduğunda tepki seçimi, seçim tepki süresi altında yavaşlar. Tersine, pratik gerekli süreyi azaltır. Son olarak, elektrofizyolojik çalışmalar çoğu insanın gerçek hareketten önce hazırlık kas potansiyelleri sergilediğini göstermektedir. Başka bir deyişle, tepki verme kararı, kaydedilebilir herhangi bir tepkinin gözlemlenebileceği veya ölçülebileceğinden önemli ölçüde daha hızlı gerçekleşir.

Bu dört aşama genellikle "algılama süresi" olarak bir araya getirilir, bu yanlış bir adlandırmadır çünkü tepki seçimi ve durumsal farkındalığın bazı yönleri algı değil karardır.

2. Hareket Süresi

Bir tepki seçildikten sonra, tepki veren kişi gerekli kas hareketini yapmalıdır. Örneğin, ayağı gaz pedalından kaldırmak, onu yanal olarak frene doğru hareket ettirmek ve sonra pedala basmak zaman alır.

Hareket sürelerini etkileyen birkaç faktör vardır. Genel olarak, daha karmaşık hareketler daha uzun hareket süreleri gerektirirken, pratik yapmak hareket sürelerini kısaltır. Son olarak, Yerkes-Dodson Yasası, bir acil durum tarafından yaratılabilecek yüksek duygusal uyarılmanın kaba motor hareketlerini hızlandırdığını ancak ince ayrıntılı hareketleri bozduğunu söyler.

3 Cihaz Tepki Süresi

Mekanik cihazların, tepki veren kişi harekete geçtikten sonra bile devreye girmesi zaman alır. Örneğin, bir sürücünün fren pedalına basması aracı hemen durdurmaz. Bunun yerine, durma fiziksel kuvvetlerin, yer çekiminin ve sürtünmenin bir fonksiyonudur.

İşte basit bir örnek. Bir kişinin gündüzleri kuru ve düz bir yolda 55 mil/sn (80,67 fit/sn) hızla araba kullandığını varsayalım. Bir yayaya rastlar ve frene basar. Mantıklı bir şekilde beklenebilecek en kısa durma mesafesi nedir? Toplam durma mesafesi üç bileşenden oluşur:

1. Tepki Mesafesi . İlk olarak. Tepki süresinin 1,5 saniye olduğunu varsayalım. Bu, frenler uygulanmadan önce aracın 1,5 x 80,67 veya 120,9 fit yol kat edeceği anlamına gelir.
2. Fren Tutma Mesafesi . Çoğu tepki süresi çalışması, tepkinin ayağın fren pedalına dokunduğu anda tamamlandığını dikkate alır. Ancak, frenler anında devreye girmez. Pedala basılması ve frenlerin devreye girmesi için ek bir zaman gerekir. Bu değişkendir ve aciliyete ve frenleme stiline bağlı olduğundan tek bir sayıyla özetlemek zordur. Acil bir durumda, makul bir tahmin 0,3 saniyedir ve 24,2 fit daha ekler 3 .
3. Fiziksel Kuvvet Mesafesi . Frenler devreye girdiğinde, durma mesafesi fiziksel kuvvetler tarafından belirlenir (D=S 2 /(30*f) burada S mph'dir) 134,4 feet.

Toplam Durma Mesafesi = 120,9 ft + 24,2 ft + 134,4 ft = 279,5 ft

Mesafenin neredeyse yarısı sürücü tepki süresiyle oluşturulur. Bu, insan tepkisinin hızının iyi bir tahminine sahip olmanın hayati önem taşımasının nedenlerinden biridir. Aşağıda, kendi deneyimimden ve araştırma sonuçlarının kapsamlı bir incelemesinden türettiğim bazı değerler veriyorum.

Tepki hızı çeşitli faktörlere bağlıdır, bu nedenle tek bir evrensel tepki süresi değeri olamaz. İşte tepki süresini etkileyen faktörlerin bir listesi. Her durumda, zamanlar gün ışığı ve iyi görüş koşulları varsayar.

Beklenti

Tepki süreleri, sürücünün fren yapma ihtiyacına karşı uyanık olup olmamasından büyük ölçüde etkilenir. Uyanıklığı üç sınıfa ayırmanın yararlı olduğunu buldum:

• Beklenen: Sürücü uyanıktır ve frenlemenin gerekli olma ihtimalinin farkındadır. Bu, mümkün olan en iyi tepki süresidir. En iyi tahmin 0,7 saniyedir. Bunun 0,5'i algıdır ve 0,2'si harekettir, gaz pedalını bırakmak ve fren pedalına basmak için gereken zamandır.
  
  
• Beklenmeyen: Sürücü öndeki araçtan veya trafik sinyalinden gelen fren gibi yaygın bir yol sinyali algılar. Tepki süresi biraz daha yavaştır, yaklaşık 1,25 saniye. Bunun nedeni, hareket süresinin hala yaklaşık 0,2 saniye olduğu algı süresinin bir saniyenin üzerine çıkmasıdır.
  
  
• Sürpriz: Sürücü, yakın mesafeden bir yaya veya başka bir arabanın yolu geçmesi gibi çok sıra dışı bir durumla karşılaşır. Olayı yorumlamak ve tepkiye karar vermek için fazladan zamana ihtiyaç vardır. Tepki süresi bir dereceye kadar engele olan mesafeye ve yandan yaklaşıp yaklaşmadığına ve ilk olarak çevresel görüşte görülüp görülmediğine bağlıdır. En iyi tahmin, yandan gelen ihlaller için 1,5 saniye ve düz engeller için belki birkaç onda bir saniye daha hızlıdır. Algılama süresi 1,2 saniyedir ve hareket süresi 0,3 saniyeye uzar.
  

Artan tepki süresi, yeni durumu yorumlama ve muhtemelen fren yapmak için zaman olup olmadığına veya direksiyonu çevirmenin daha iyi bir tepki olup olmadığına karar verme ihtiyacı da dahil olmak üzere çeşitli faktörlerden kaynaklanmaktadır. Ayrıca, trafik kurallarını ihlal eden başka bir araç veya yayaya rastlayan sürücüler, aracın/yayaların sonunda durmasını bekleyerek tereddüt etme eğilimindedir. Son olarak, tepki süresini uzatan bir tepki çatışması olabilir. Örneğin, bir sürücünün olası tek tepkisi karşıdan gelen trafik şeridine (sola) direksiyon çevirmeyi gerektiriyorsa, bir tereddüt olabilir.​

 

[zihnigonen]

faydalı bir içerik, teşekkürler. Eleştirmiyorum sadece olumlu geri dönüt vermek istiyorum. Mesafe ölçüsünü de "feet" değil de "metre" cinsinden versen kafamızda daha iyi otururdu.

 

[fatih.met]

iki gün önce İstanbul Eyüpsultan taraflarına gitmem gerekti, saat 17:00 da Büyükçekmece de işten çıktım 37 km mesafe olan Eyüpsultan'a gittim, orada işlerimi halledip tekrar Büyükçekmece'ye yani eve döndüm... saat 20:45 di eve geldiğimde. normalde 2 saat sürmeyecek iş 4 saat sürdü neredeyse.

böyle bir trafik yok, inanılmaz kalabalık, birde paketçiler çok var ve delirttiler beni, caddede önümdeki arabanın arkasından sakin sakin giderken sağ tarafıma bir paketçi ışınlandı, ondan uzaklaşayım derken sol tarafıma da başka bir paketçi ışınlandı, sinirden kendimi yırtıyorum...

şeytan diyor şuna koy tekmeyi yuvarlansın hıyar. sonra motordan in birazda yerde tekmele diyor şeytan... kuryelerden nefret ediyorum.

şimdi bunlar neden duramıyorlar ben size söyleyeyim, bunlar doğuştan tahtaları noksan olduğu için bilinçsizler, ne yaptıklarının farkında olmadıkları için ahmak ahmak hareket ediyorlar o yüzden duramıyorlar.

edit: bunlar eğitilmez bence, ıslatıp kızılcık sopasıyla terbiye edilir ancak, başka türlü olmaz, eğitim işe yaramaz bunlarda.

 

[tommygun]

Hoca seninle nasıl bir polemik başlatsam diye düşünüyordum

 

[Motoseverrr]

Türkiye içindeki bir çok araçların durma mesafeleri aslında sanıldığındanda uzun çünkü genel olarak fren bakımı yapmasını bilen adam sayısı az. Bir çok yaşını almış aracın fren kaliperleri eminimki iyi çalışmıyor ve kitlidir, durum böyle olunca frene basınca sağa sola çekmeler ve duramama gibi mevzularda ortaya çıkıyor. Bir diğer konuda lastik, ülkemizdeki lastik anlayışı sadece "diş var muayneden geçer yav bu" diye, lastikler ve frenler tırt olunca ortaya can sıkıcı olaylar çıkıyor, eğer bu aracıda yaşlı biri kullanıyorsa eyvah eyvah...

 

[allpower]

Motosiklet sürücüsü olarak genelde duramıyorum hocamm. Benim tehlike anındaki refleksim, fren fren fren ve son anda manevra. Tabi kurtarmadigi zamanlarda oluyor. Mesela kaçış yönüne yaya da kaça biliyor. Tehlike anında refleksim manevra çünkü frenleri iyi bir şekilde kullanmak özellikle abs olmayan motorlarda eğitim tecrübe ve kondisyon ister. Manevra yapmak daha kolay sanki

 

[Mallaca]

Unutulmuş kas hafızası.... Frenlemeyi bildikten sonra müsait trafik koşullarında panik veya ofansif fren çalışmasını belirli zaman aralıklarında yapmamız gerekmekte. İleri sürüş eğitimlerinde frenlemeyi öğrendim diyerek kalmamız gerekiyor.

Kaslarımızın da bu frenleme mekanizmasını hep hatırında tutması için, ben haftada bir de olsa yol boşken panik fren yapıyorum.

 

[sodurlu88]

Hoca seninle nasıl bir polemik başlatsam diye düşünüyordum

Metrik sistemden gir... 120ft... 55mil... 80 pound... 25 arşın... 8dönüm... Okurken birşey ifade etmiyor

 

[Alpbatur]

Motosiklet sürücüsü olarak genelde duramıyorum hocamm. Benim tehlike anındaki refleksim, fren fren fren ve son anda manevra. Tabi kurtarmadigi zamanlarda oluyor. Mesela kaçış yönüne yaya da kaça biliyor. Tehlike anında refleksim manevra çünkü frenleri iyi bir şekilde kullanmak özellikle abs olmayan motorlarda eğitim tecrübe ve kondisyon ister. Manevra yapmak daha kolay sanki

Sıralama bilgi, konum, hız diye gider. Yanlış uyguluyorsun tehlike anında önce kaçış düşünmen sonra fren uygulaman gerekiyor en azından teorik olarak böyle...

 

[Punctum]

Bu tip konularda bilgi edinmek isteyenler için, daha akademik ve Türkçe kaynaklardan örnek vereyim;

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/384441

Burada da örneklendirilmiş ders notları ve çözümler var;

https://imb.cu.edu.tr/storage/Ders%20Notlar%C4%B1%20ve%20Yararl%C4%B1%20D%C3%B6k%C3%BCmanlar/Ula%C5%9F%C4%B1m%201.pdf

 

[Okan Sinan Ocan]

Sıralama bilgi, konum, hız diye gider. Yanlış uyguluyorsun tehlike anında önce kaçış düşünmen sonra fren uygulaman gerekiyor en azından teorik olarak böyle...

Acil frenlemede istisna var , verimli kacis icin önce düz cizgide azami frenleme , engele ulasmadan önce hizi düsürülmüs motor ile daha sert ve verimli yönlendirme sayesinde kacis. Burada düz cizgide frenleme zamanini kacis icin en dogru alani secmek icin kullaniyoruz.

Virajda ise isler cok daha karmasik . Maalesef burada yazarak anlatirsam yanlis anlamalara sebep olabilirim . Temel hakimiyet bilgisine sahip olmayan arkadaslarimiz icin ölümcül sonuclari olabilir.

Sevgilerimle

Mesaj otomatik olarak birleştirildi: 10 Ocak 2025

Unutulmuş kas hafızası.... Frenlemeyi bildikten sonra müsait trafik koşullarında panik veya ofansif fren çalışmasını belirli zaman aralıklarında yapmamız gerekmekte. İleri sürüş eğitimlerinde frenlemeyi öğrendim diyerek kalmamız gerekiyor.

Kaslarımızın da bu frenleme mekanizmasını hep hatırında tutması için, ben haftada bir de olsa yol boşken panik fren yapıyorum.

Panik yok , acil fren var. Panikle bilincli bir karar verebilmek her zaman mümkün degil.

Sevgilerimle

Mesaj otomatik olarak birleştirildi: 10 Ocak 2025

Metrik sistemden gir... 120ft... 55mil... 80 pound... 25 arşın... 8dönüm... Okurken birşey ifade etmiyor

Her seyi devletten beklemyin . Yazmisim oraya iste 1 feet = 30cm diye . Neyini begenmiyorsun ???