birde hız motor gücüne değil dişli oranına bakar. mesala 85 beygirlik bir traktör 30u geçemezken aynı beygirdeki pikaplar 80 90 yapar yine aynı beygirdeki arabalar 180 gidebilir. bu tork ve dişli oranlarıyla alakalıdır.
Dişli oranıyla oynayarak aracın hızını tabi değiştirebiliriz. Araçlardaki vites de bu işe yarar zaten. Dişli oranını değiştirerek max. devirdeki son hızı değiştirir. Ama belirli bir beygir gücü ile yapılabilecek maksimum sürat bellidir. Şimdi "son hız hesaplaması" şeklinde bir arama yaptım ve çıkan ilk sonuca tıkladım. Daha detaylı arama da yapabilirsiniz. Daha teknik sonuçlara ulaşabilirsiniz. Ben sadece çıkan ilk sonuçtan alıntı yapıyorum. Üşenmeyen okusun:
Öncelikle temel bilgiler:
SON HIZ,
- YOLUN EĞİMİNE
- SÜRÜCÜNÜN AĞIRLIĞINA, BOYUNA VE KALIBINA
- RÜZGARIN HIZINA VE YÖNÜNE
- GÖSTERGENİN BİLİNÇLİ YADA BİLİNÇSİZ HATASINA
GÖRE DEĞİŞİR. Hatta ucuz çin motorlarında motordan motora bile değişir.
Son hız kriteri ölçülürken
Normal kiloda ve boyda bir sürücünün rüzgarsız bir havada, düz yolda,
mantıklı bir sürede ve her gün tekrarlayabileceği şekilde yaptığı hız
söylenmelidir.
DİJİTAL YADA ANALOG OLSUN TÜM HIZ GÖSTERGELERİ EN YÜKSEK HIZLARDA FAZLA
GÖSTERİR. Bu bilinçli yapılmış birşeydir, böylece radara yakalanmanız,
büyük kazaya karışmanız, yüksek yakıt tüketmeniz zorlaşır. Ayrıca
yüksek gözükür, hoşunuza gider. Devir göstergeleri GENELDE çok daha
hassas ve doğrudur ama yinede %100 güven olmaz. Birde bir üretici çıkıp
süper doğru gösteren göstergeli motor yapsa bu sefer o motor
rakiplerinden yavaşmış gibi gözükür, ondan artık bu işin geri dönüşü
yok. Uyduruk bilgisayar hoparlörleri gibi. Gerçekte 2 watt RMSlik
hoparlörlere 200 watt PMPO yazıyorlar, bi firma gerçeğini yazsa malı
satılmayacak.
Bir motor belli bir viteste 1000 devirde 20km/s hız yapıyorsa 5000
devirde 100km/s 10000 de 200km/s yapar. Yani GERÇEKTE vitese göre devir
ve hız TAM ORANTILIDIR. Ama devir yükseldikçe hız göstergesi daha
yüksek oranda yükselir. Dijital göstergeli yarış motorlarında bile
"ortalama" %7 civarında fazlalık bulunur ve bu fazlalık sadece yüksek
hızlarda vardır. Çoğunluk gösterge 100km/s altı hızlarda doğru
gösterir. Kendi göstergenizi başka bir vasıtanın göstergesi ile
karşılaştırmak doğru olduğunu kanıtlamaz.
Önemli not: BAZI ÇİN MOTORLARI %15 AZ yada %15 fazla gösterebiliyor.
Pek tabiki tek başımıza giderken hız göstergemiz fazlada gösteriyor
olsa tek bakabileceğimiz yer orasıysa oradaki hızı okuyacağızdır.
GERÇEK HIZ NASIL HESAPLANIR?
1) GPS ile, (bulmak zor)
2) Doğru kalibre edilmiş bir radar cihazı ile, (polisten rica etsek )
3) G ölçüm cihazı ile, (ivmeden hız hesaplıyor, 200 dolar falan)
4) Sabit hızla gittiğiniz mesafeyi süreye bölerek (mesafeyi doğru ölçmek çok önemli, tabiki göstergeden ölçmemelisiniz)
5) Şanzıman oranı ve tekerlek çapından hesaplanarak.
Hız hesaplama şöyle yapılıyor. Hız göstergesine güven olmuyor ama devir
göstergesi elektronik ve hilesiz olduğu için genelde güvenilir oluyor.
Motorunuzun son vitesteki şanzıman oranını hesaplıyorsunuz (Yada
kolayca kitapçıktan bakıyor veyahut internetten öğreniyorsunuz). Bunun
için ilk dişli son dişli ve son vites değerlerini çarpıyorsunuz. Sonra
ARKA tekerleğinizin ölçülerinden çevresini hesaplıyorsunuz. Örnek
150/70 17 Arka tekerlekli bir motosikletimiz olsun. Yani yanak ölçüsü
150mm'nin %70i oda 10,5cm. 2 adet yanak var (üstte ve altta) toplam
21cm. Cant 17" yani 43,18cm. Çap toplam 43,18+21=64,18cm. Yarıçap:
32,09cm. Dairenin çevresi formülünden (2 x pi x r) = 201,5cm. Yani
tekerlek her bir devir döndüğünde motor yaklaşık 2 metre hareket
ediyor. Redline motor devrini net son vites şanzıman oranına bölünce
çıkan değeri 2 ile çarptığınızda (bu tekerlek ölçüsü için) son viteste
redline'a gelse bile gerçekte kaç km hız yapacağını görebilirsiniz.
(tabi metre/dakika cinsinden, bunu 0,06 ile çarpıp km/saat cinsine
çevireceksiniz) Motorların çoğunluğu son viteste son devire ulaşamaz.
Ender olarak bazı vasıtalar son vitesleri ekonomi amaçlı çok büyük
yapıldı ise sondan bir önceki viteste son hızına ulaşabilir. Eğer
şanzıman oranını bilmiyorsanız son viteste 1000 devirde kaçla gittiğine
bakın hız göstergesi düşük hızda daha güvenilirdir. Biraz zorda olsa
motorun arkasını kaldırıp son vites 1000 devirde arka tekerlek üstüne
tebeşirle koyduğunuz noktayı takip ederekte vites oranını
bulabilirsiniz. (Fotoğraf makinası ile video kaydedip bilgisayarda
video karelerine tek tek bakılarak ölçülebilir) Örneğin son viteste
1000 devirde tekerlek saniyede tam 2 devir dönüyor ise son vites oranı
8.33:1 dir. (1000/60/2=8.33) Yani motor tekerlekten 8.33 kat hızlı
döner yada motor her 8.33 devir döndüğünde arka tekerlek 1 devir döner.
Eğer 10000 devirde göstergeniz örneğin 160 gösteriyorsa aynı viteste 2500 devire inin bakın bakalım 40 gösteriyormu?
Fabrika verilerine inanın, HİÇBİR ÜRETİCİ ürününü az gidiyor göstermek istemez. Kitapçıkta son hız için yazan değer doğrudur.
Forumlarda okuduklarınıza İNANMAYIN.
Benim Shadowumun fabrika verisi kitapçığında yazan son hızı 160km/h.
1.69 boyunda 71kg ağırlığındayım. (merak edenler için body building
yapıyorum, obez değilim) Düz yolda göstergede 165-170 civarında
kalıyor. Yokuş aşağı göstergenin sonu olan 195e kadar çıktı. Bu durumda
Shadow'un son hızı 195km/s demeye hakkım yok. Her zaman yapamıyorsanız
son hızınız değildir. Vites oranından hesapladığım Shadow'un son vites
son devirde teorik son hızı 200km/s çıkıyor.
Arkadaşımın CBR125ine bindiğim zaman 120km/s hızı zar zor geçiyor, ama
46kg 1.60 boyundaki sahibi binip kısa boyundan dolayı kafası camın
arkasına sığacak şekilde yattığında 145km/s çıkıyor. Şimdi CBR125 145
yapıyor demeye hakkımız varmı? Yok.
Şehirlerarası yollarda km kontrol tabelaları bulunur. Bunların ilkinin
üstünde 0+000 yazar, ikincisinde 5+000 yazar. Yani ilk tabelayı
gördüğünüzde göstergenizi sıfırlarsınız ikinci tabelayı gördünüzde tam
5 km gitmiş olmanız gerekmektedir. Buradanda bir ölçüm yapmak mümkün
ama tabi hıza göre yüksek gösterme oranı değiştiğini göz önüne almak
gerekir.
PSİKOLOJİ:
Herkesin özelliklede Türk ise bir şekilde sahip olduğu motosikleti
göklere çıkarası vardır. Sahibi (efendisi) olduğu motosikletin
normalin/gerçeğin üstünde hız yaptığına inanmak keyif verir, doğrusunu
kabullenmek zor gelir.
Kitapçığa, fabrika verilerine, internetteki ciddi test vs sitelerindeki
"çoğunluk" veriye güvenin. Yani 20 sitenin 18 tanesi FARKLI yollardan
elde ederek aynı şeyi yazıyorsa doğru olma ihtimali yüksektir.
Forumda başlıklarda ÇOK sık karşılaştığım bir olay; Örnek: ben denedim 150 gördüm DAHA GİDERDİ, 160 YAPARDI diyenler. Önce yapın sonra yazın diyorum, gitmedimi gitmiyor.
150km/h ile 160km/h arasında 10kmCİK var sanıyorsunuz ama son hız konusunda 150-160 ARASINDA DAĞLAR VAR BUNU ANLAYIN LÜTFEN.
Yüksek hızlarda hava direnci ciddi oranda katlanarak artar, o hızlarla
giderken hızı 5km/s bile artırmak için çok fazla güç gerekir.
150 yaptım ama gazı tam açmamıştım daha giderdi diye yazılanlarda
ciddiyetsizdir, çünkü son hız son iki vitesten birinde tam gaz ve motor
zorlanarak yapılır.
Seri üretim 600 ve 1000cclik yarış motorlarının hiçbiri gerçekte
300km/s görmüyor. Göstergelerinde 300 yazabilir ama yukarıdaki
bilgilerden hesaplayınca son viteste son deviri görse bile 300 yapmıyor
aslında. 300ü geçen seri üretim SS motorlar 1100-1400cc arası ve
onlarda azıcık geçebiliyor.
Son dişliler vs değiştirilerekte pratikte son hız pek artırılamaz.
Vasıtayı hızlandıran tekerleğe aktarılan torktur buda motorun torku x
vites oranıdır. Son dişlide vites oranının bir parçasıdır ve büyük
dişli ile teoride daha yüksek son hıza çıkacağınızı sanırken aslında
tekerleğe aktarılan tork azaldığı için daha önce yaptığınız hıza bile
ulaşamayabilirsiniz. FABRİKA EN UYGUN DİŞLİYİ ZATEN SEÇMİŞTİR. Daha
büyük dişli ile aynı hızda motorunuz daha düşük devirde olur ama son
hızlarda daha yüksek devirlere çıkmaya torku yetmeyecektir. Yani 250cc
motor ile arkayı bilmem kaçlık dişli yapıcaz 180e çıkıcak, yok öyle
birşey. Aynı şekilde daha büyük arka tekerlek takmanında sonucu
aynıdır, tekerlek dış çapıda şanzıman oranının bir parçasıdır. Ayrıca
son hız biraz artsa bile hızlanmalar (performans) düşecektir. Bu
işlemleri yaptıktan sonra göstergeniz yine yanlış gösterecektir.
1, 2 ve 3. viteste motora nasıl yüklendiğinizin son hızınıza bir etkisi yoktur.
Çok kabaca "Motorun torku x Şanzıman oranı - Aktarmadaki
kayıplar = Lastik sürtünmesi + Rüzgar direnci" koşulu gerçekleştiği
zaman son hıza ulaşılır. Yani itici güç ile engelleyici güç eşitlendiği
zaman daha fazla hızlamazsınız.
Lastik sürtünmesini motorun ağırlığı, asfaltın yapısı, lastiğin yapısı
ve kalınlığı etkiler, rüzgar direncini rüzgarın kendisi, motorun tarzı
ve sürünün kalıbı etkiler, diğerleri sabittir. Eşitliğin sol tarafı
büyük olduğu sürece hızlanma gerçekleşir.
Son hız ağırlıktan BAĞIMSIZ olarak beygir ve aerodinami ile
orantılıdır. İyi hızlanmayı sağlayan beygir/ağırlık oranıdır, son hızı
sağlayan beygirdir. Son hızı etkileyen rüzgar direncidir ve ağırlığın
son hıza etkisi çok azdır. Yüksek hızda gücün tamamına yakını rüzgar
direncine karşı harcanır bu sebeple güç/ağırlık oranı ne olursa olsun
son hızı güç belirler. Rüzgar direncini rüzgarı karşılayan ön alan
(frontal area) ve bu alanın ne kadar aerodinamik olduğu belirler.
Ağırlıkları ne olursa olsun benzer vasıtalardan yüksek beygir gücü olan
en yüksek hıza sahip olur. (bu hıza hafif olandan daha yavaş çıkıyor
olabilir ama neticede son hızı daha yüksektir)
Belirli bir hava direncine sahip bir vasıta ile belirli bir hızda
gitmek için gerekli olan yola aktarılması gereken tork bellidir. Ve
yere aktarılan torku ifade eden değer beygir gücüdür. Motorsikletler
genel olarak yüksek güç/ağırlık oranına sahip oldukları için çabuk
hızlanırlar fakat otomobillere göre ufak cclerinden çok yüksek
beygirler çıkmadığı için genelde son hızları düşüktür. R1 180 beygirle
300 yapıyor diyebilirsiniz. Dünyanın en hızlı seri üretim
motosikletleri 300 civarı hız yapabilirken bunları dünyanın en hızlı
seri üretim otomobilleri ile karşılaştırmalısınız. Otomobillerden cc ve
beygir için üst sınır bulunmadığından motosikletten daha yavaş
hızlanıyor olsalarda son hızları daha yüksektir. R1 bir süper
motosiklet ise süper otomobillerde 300km hızı geçebilmektedir. Örneğin
98 beygirlik 185kg bir yamaha fazer motosiklet 343 beygirlik 1600kg bir
bmw m3ten daha çabuk hızlanacaktır. Ama Fazerın son hızı 225km/s iken
Bmw elektronik olarak limitlendirilmiş bir şekilde bile 250km/s
yapmaktadır. Limitsiz hali ile 300km/s hıza yaklaşmaktadır. Yani
yaklaşık 200km/s hıza kadar fazer daha çabuk hızlanacak ve geçecektir,
200km/stan sonra m3 fazerı ezecektir. Sürücüler dahil olmak üzere
fazer yaklaşık 0,375hp/kg bmw m3 ise 0,200hp/kg oranlarına sahiptir.
Diğer bir örnek, bir honda shadow 46 beygir 240kg ile 0,192hp/kg
oranına sahiptir. Sıradan bir aile otomobili ise 100 beygir 1200kg gibi
ile 0,083hp/kg oranına sahiptir. Shadow kalkışta 0-100km/s hızlanmayı
6-7 saniyede yaparken aile otomobili 10-11 saniyede
gerçekleştirecektir. Fakat shadowun son hızı 160km/s, aile
otomobilininki 190km/stir. Bu sebeple 130km/s hızdan sonra otomobil
shadowu geçecektir.
Yüksek hızlarda beygir ihtiyacı katlanarak artmaktadır. 100 beygir
civarı ortalama bir motosiklet 210-240km/s civarı son hıza
ulaşabilecektir. 100 beygir ortalama bir otomobil ise 180-190km/s
civarı son hıza ulaşabilir. Başka örnekler vermek gerekirse, 50 beygir
civarı bir motosiklet 170km/s civarı bir son hıza, 10 beygir bir
motosiklet 100km/s civarı son hıza, 200 beygir bir motosiklet 300km/s
civarı son hıza ulaşabilir. Grenaj cam vs olmadığı için rüzgara karşı
yüksek direnç gösteren cruiser, naked tarzı motosikletler aynı beygir
ile daha az son hız yapabilir, grenajlı ve aerodinamik touring ve
racing tipi motosikletler ise aynı beygir ile daha yüksek son hız
yapabilirler.
Aynı beygir/ağırlık oranına sahip iki motosiklet yada otomobili örnek
alalım. Oranları aynı olabilir ama bir tanesinin hem beygiri hem
ağırlığı daha yüksek olsun. Örnek 100 beygir/200kg ile 150 beygir/300kg
olsun. Diğer koşullar eşit olsun. (Örnek motor tarzı, hava direnci vs)
Bu iki motosiklet kalkıştan itibaren yaklaşık olarak aynı hızlanmayı
sağlayacaklardır. Fakat 3. vitesten sonra düşük beygirli olan aracın
aynı orana sahip olmasına rağmen torku diğerinden daha fazla
azalacaktır ve yükselen hızlar ile rüzgar direncinin aşırı artmasıyla
yine aynı orana sahip olmasına rağmen beygiri yüksek olan geçecektir.
Hatta oranı daha düşük olsa bile yüksek hızlarda yine beygiri yüksek
olan geçecektir.
Sonuç olarak,
- "Bazen" yapabiliyorsunuz diye,
- Göstergeniz yanlış gösteriyor diye,
- Bunu yaptıysa şunuda yapar düşüncesi ile,
- O hızı yapmasını istiyorsunuz diye,
- Forumda okudunuz diye,
KENDİNİZİ KANDIRMAYIN. Son hız fabrikanın söylediği, kitapçıkta yazan yukarıda kriterlerini belirlediğim her zaman ulaşılabilen hızdır.
Bunların hepsi bir yana;
- Kanuni hız sınırı şehiriçi 50km/s, şehir dışı 70km/s iken
- Yüksek hızlar çok tehlikeli iken
- Titreşim, rüzgar, bel ağrısı, konforsuzluk var iken
120 yapsa ne olur 150 yapsa ne olur? Yani ben Shadow'um her zaman 195 yapmıyor 160 yapıyor diye üzülmüyorum.
Son hız yapmak uzun sürer, son hızda uzun süre gitmek motosikletinizin
motorunu üzer yani cebinizi üzer. Normalde maksimum zorlanma normal
kullanım içinde çok az yer tutup sadece kısa süreli maksimum
hızlanmalarda olurken son hız sırasında sabit sürekli zorlanma olur.
KENDİMİZE BİR SORALIM FORUMDAKİ DİĞER İNSANLARA BENİM MOTORUM HIZLI GİDİYOR DEMEK İÇİNMİ BU KADAR KASIYORUZ? Bence öyle. Çılgın son hızların yada 5km/s 10km/s daha hızlı gitmiş önemli olmadığını düşünüyorum.
---------- Mesajlar birleştirildi - 00:08 ---------- bir önceki mesaj zamanı 00:03 ----------
arkadaşlar bu arkadaşın dediği uag ler orjinal deil bizzat gördüm motoru 300 350 cc yapıyolar. adana osmaniye antep çevresinde çok oluyo.
ona bişey diyemem hocam haklısın. gokmenkurt arkadaşımız da belirtmiş ikinci mesajda "çift kafalı veya büyük silindirli" diye. bu durumda bahsettiğimiz motor 125lik mondial olmuyor zaten. 350 jawa veya her ne motoru taktılarsa o oluyor. ben 125cc 4t motor 170 yapmaz diyorum =)
ve bitek bana denk gelmıo o turbolulardan .. kime sorsam hep aynı şeyler , mubarekler 140 dan düşmüyo 10 beygir motorla, ben 3 farklı tıtan kullandım yıllarca düz yolda 120 i hiç geçemedim , ybr 110 da patlayacak gibi oluyor 120 ıkına ıkına , arkadaşda 2011 ybr ile son gaz gidiyor .bende gtr ile yanına gelıp hızımızı eşitledim 116 gösteriyor ,sonra durunca sordum en son kac gördü diye ,130 diyor 
