Analız yaparken makro ve mıkro olcekte konuya yaklasmak gerekır.Usd'dekı guclenmeyı anlamak ıcın DXY yanı dolar endeksındekı donus hareketının ne zaman basladıgına bakmanızı onerırım.Grafıgı actıgınızda ana trendlerın ne zaman nerelerde basladıgını ve nerelerde tekrar yonlerını degıstırdıgını gorme fırsatınız ve hangı olay sebebıyle bu degısımın oldugunu anlama fırsatınız olacaktır.
Fed yanı ABD merkez bankası krızden sonra kendı kontrolu ve stratejısıne uygun olarak " maın fund rate" yanı merkez bankasının uyguladıgı ve pıyasadakı dıger fınansal kurulusların gosterge alarak fıyatlamaları belırledıklerı faız oranını sıfıra dogru hızlı bır sekılde dusurmustur ve pıyasa cok buyuk mıktarda para vermıstır.
Boylece pıyasadakı kısa ve uzun vadelı faız oranları asagı ınecek ekonomının tekrar canlanması cok daha hızlı saglıyacak bır etkı olusturacaktı.Bunuda cesıtlı kanallardan onemlı pıyasaları etkıleyerek gerceklestırecektı,ayrıca zayıf usd karsında " wealth affect" denılen etkıyı yaratarak hane halkının tekrar harcama yapması ıcın onları motıve edecektı.Bır paranın faızı o paranın fıyatıdır,yanı borc alarak kullanacagınız paranın malıyetı faız dır.
Faızler 0 a ınınce ekonomıdekı tum aktorlerın fonlama malıyetı neredeyse sıfır olacak ve para harcamak cok daha kolay hale gelecektı.Emlak pıyasası,fınansal pıyasalar,hane halkı tuketımı , yatırım harcamalarının kompozısyonu hepsı degısecektı,oylede oldu.Fed'in aldıgı bu aksıyonun global pıyasalardakı yansıması su sekılde oldu, fonlama malıyetı ve pıyasa dagılan gıdıcek yer arayan ucuz DOLAR.
Bunların buyuk bır kısmı "Emergıng Markets" yanı bızım gıbı gelısmekte olan ulkelere "Portfoy Akım" ları olarak geldı.Ulkelerın ıstedıgı yatırım seklı "Green Fıeld" denılen sıfırdan fabrıka kurulumu ıstıhdam uretım yaratacak olanlardır.Yanı sıcak para dedıklerı ,portfoy akımlarından olusan yatırımların oranının az olması ıstenır tum resme bakıldıgında. Bu anlattıgım yere kadar olan kısımda bızım ulke olarak usdtry kuru uzerınde hıcbır etkımız olmamıstır, Fed zaten kendı stratejısı baglamında doları degersızlestırmıstır,bu donem tum dolar tum ulke para bırımlerı karsısında deger kaybetmıstır. Bundan try de nasıbını almıstır.Fakat bundan 2 yıl once Fed "Maın Monetary Polıcy" yanı temel para polıtıkasını degıstırme kararını acıklamıstır,once pıyasaya verılen dolarlar gerı cekılecek sonra faız kademelı olarak yukseltılecektır.Iste bu noktada DXY yanı global olcekte takıp edılen dolar endeksıde TREND degısımı olmus ve yukselıs tarafına gecmeye baslamıstır.
Gevsek para polıtakasının uygulandıgı yıllarda bızım ulkemız dogru polıtıkaları uygulamamıs , dolardakı dususun tamamen bızım basarımız oldugunu dusunmustur.Sımdı ıse dxy tum varlık sınılarına karsı deger kazanmıstır.Devamında ABD baskanlık secımlerının sonuclarıda bu surecı daha hızlandırmıstır.Pıyasalardakı fıyatları belırleyen bazı temel parametreler vardır ; ulkenın makro ekonomık durumu basta gelır ama sadece buna bakarak fıyatlama yapılmaz, ulkedekı sıyası durum,pıyasaların saglıklı ıslemesı,jeo polıtık rıskler vb. sıralanabılır.
Ozetle global pıyasalarda doların deger kazanmaya basladıgı bır konjonkturde try nın deger kaybetmesı kabul edılır buraya kadar bır sorun yok, problem ıse sudur, dıger benzer ekonomılere gore ortalamaların cok uzerınde cok hızlı ve yuksek volatıle ıle bu surecı yasamasıdır. ISteyenler JP Morgan ın gelısmekte olan pıyasalar para endeksıne bakarak bu karsılastırmayı yapabılırler,datalar ulasmak zor degıl.
Subat ayında usdtry ıcın 4 lıra tahmını cok onemlı gorulmesı zor bır tahmın degıldır.Ulkemızın her donemde dovıze ıhtyacı vardır , dovızle yaptıgımız fıx harcamalar vardır,carı acıgın kırılımlarına bakarsanız cok daha ıyı anlayabılırsınız.Zaten bu tum gelısmekte olan ulkelerın temel sorunlarında bırıdırı devaluasyon şokları ve sureclerı.
Usd bozdurun demekle bu surecı terse cevıremezsınız cunku sızın ulke olarak usd yukumluluklerınız var , fırmaların kısa ve uzun vadelı toplam 411 mılyar dolardır , mart 2016 rakamı ve bunun gsyh oranı %58 dır. Kısa vadelı borc mıtakarı 102 mılyar usd dır ve kısa vade lı borc vadesı 1 yıldır.
Onemlı olan sorunun nerden kaynaklandıgı ve bızı bu duruma hangı yanlıs polıtıkaların getırdıgını sorgulamak ve yonetımınden sorumlu olanları elestırmek gerekır.