Konuyla ilgili böyle bir açıklama var belki işine yarar senin için aydınlatıcı olur. Tekrar geçmiş olsun benim 20liklerde tam çıkamadı ama aldırmaya korkuyorum alıştım sanırım olumsuzluklarına artık.
"20 yaş dişi, yani 3. molar dişler, ağız içerisinde gelişimini en son tamamlayarak çıkan dişlerdir. 20’li yaşlarda ortaya çıktığından bu dişlere 20 yaş dişi denilmektedir. 20 yaş dişlerinin normal pozisyonu; alt ve üst çenedeki dişlerin en arkasındaki 2. molar dişlerin yani 12 yaş dişlerinin arkasıdır.
Genellikle insanların çene uzunluğu 4 adet 20 yaş dişinin yerleşebileceği kadar uzun olmadığından, 20 yaş dişleri diğer dişlerden daha fazla probleme yol açar. Her 10 insandan 9’unda 20 yaş dişlerinden en az bir tanesi diş etlerinin altında gömülü olarak kalmaktadır.
GÖMÜK 20 yaş dişi:
20 yaş dişi normal bir şekilde ağız içindeki yerine yerleşemezse gömük diş olarak adlandırılır. Diş, kısmen ya da tamamen diş etinin altında gömülü olabilir. Gömük diş, ağrı, enfeksiyon ve komşu dişlerde hasara yol açabilir. Tam olarak gömülmüş dişlerde, diş etrafında sıvı birikerek kist oluşumu gibi daha ciddi problemler oluşabilir. Bu kistin yaptığı baskı etkisiyle de komşu dişlerde, çene kemiğinde ve sinirlerde kalıcı hasar oluşabilir. Eğer kist tedavi edilmezse, kistin duvarından bir tümör oluşabilir ve çok daha zor tedavi prosedürleri gerekebilir.
Gömük diş, uzun yıllar boyunca hiçbir belirti vermeden kalabilir ve siz fark etmeden hasara yol açabilir. Gömük diş, diş eti altında gelişmeye devam eder. Bu esnada çene kemiği de giderek daha da sertleşir ve insan yaşlandıkça gömük dişin çekilmesi daha zorlaşır ve daha ciddi komplikasyonlara yol açar.
Bu nedenlerden dolayı cerrahlar genellikle henüz bir probleme yol açmamış olsa bile 20 yaş dişlerini çekmeyi tercih ederler.
20 yaş dişleri nasıl tedavi edilir?
20 yaş dişleri, her vakanın kendine has özellikleri göz önünde bulundurularak özel cerrahi yöntemlerle çekilmek suretiyle tedavi edilir.
Eğer 20 yaş dişi normal bir şekilde gelişimini tamamlamış ise, cerrahi bir müdahale yapmadan, diş hekiminizin rutin muayeneleriyle takip edilebilir. Ancak herhangi bir problemin gelişmediğinden ve düzgün ağız bakımının yapıldığından emin olunmalıdır. 20 yaş dişindeki ufak problemler, diş hekiminiz tarafından tedavi edilebilir ancak dişi çektirmek yine de en iyi tedavi seçeneği olabilir.
20 yaş dişinin çekilmesi muayene şartlarında uygulanabilir. Eğer diş gömülmüş ise, diş etine küçük bir cerrahi kesi uygulanır ve diş eti kenara çekilerek gömülü diş ortaya çıkartılır. Dişin etrafında kemik dokusu gelişmiş ise bu kemik dokusu temizlenir. Diş tamamen çıkartılır. Bazı vakalarda dişin bir bütün olarak çıkartılması mümkün olmadığından, diş birkaç parçaya kesilerek her bir parça ayrı ayrı çıkartılır. Vakadan vakaya değişmekle birlikte tüm cerrahi prosedürün tamamlanması genellikle 1 saat kadar sürer. Ameliyat sonrası bir müddet kadar uyandırma odasına alınacaksınız. Ameliyat sonrası normal günlük aktivitenize dönmeniz, yapılan operasyonun büyüklüğüne ve çekilen diş sayısına göre birkaç gün sürer.
AMELİYATINIZDAN ÖNCE;
MUAYENE
Cerrahınız, 20 yaş dişinizin çekilmesine karar vermeden önce size birkaç test uygulayacaktır. Muayene esnasında çene röntgeniniz çekilecektir. Röntgen sayesinde gömük olan dişinizi pozisyonu, diş köklerinin durumu, komşu dişler ve sinirlere yakınlığı gibi cerrahi esnasında çok önemli olan ve çıplak gözle görülemeyecek olan bilgiler edinilir.
Detaylı bir tıbbi özgeçmişiniz alınacaktır. Mevcut alerjileriniz, kullandığınız tedaviler, ameliyata ve anesteziye engel teşkil eden bir durumunuzun olup olmadığı araştırılacaktır.
Cerrahınız tarafından ağız muayenesi yapılacak, her hangi bir enfeksiyon, ödem olup olmadığına bakılacak, kan basıncınız ve diğer hayati bulgularınız değerlendirilerek ameliyat esnasında ne tarz bir anestezi uygulanacağına karar verilecektir.
Kendiniz hakkındaki bilgileri tam ve eksiksiz bir şekilde doktorunuza vermeniz çok önemlidir. Özellikle kullandığınız ilaçlar ve tedaviler hakkında vereceğiniz bilgiler, cerrahınızın ameliyatınız öncesinde sizin sağlık durumunuz hakkında tam olarak bilgi sahibi olmasını sağlayacaktır.
MUAYENENİZE HAZIRLIK Aşağıda size ilk muayeneniz esnasında yardımcı olacak bilgiler mevcuttur.
1) Kıyafet: Muayeneye geldiğinizde bol ve rahat kıyafetler giyiniz ve kıyafetinizin kolları gerektiğinde kolaylıkla yukarı sıyrılabilecek şekilde bol olmalı ve damardan ilaç verilmesi veya tansiyon ölçülmesi gerekirse buna izin verecek durumda olmalıdır.
2)Ulaşım: Operasyon günü sizi muayenehaneye getirip, operasyon sonrasında sizi evinize götürmesi için yanınızda bir yakınınızı bulundurun. Verilecek anestezi nedeniyle biraz uyuşuk olabilirsiniz ve araç kullanmanız tehlikeli olabilir.
3)Beslenme: Eğer ameliyatta damar içinden narkoz verilerek anestezi uygulanacaksa, ameliyattan önce en az 6 saat süresince aç kalmanız gerekmektedir.
AMELİYAT ESNASINDA OLACAKLAR
1) ANESTEZİ: Modern anestezi teknolojileri sayesinde, artık kompleks cerrahi girişimler bile muayenehane şartlarında uygulanabilmektedir. Ameliyat esnasında kullanılacak ilaçlar;
- lokal anestezi: cerrahi alanı uyuşturmak için
- nitröz oksit – oksijen: Gülme gazı olarak da bilinir. Sakinleştiricidir.
- Damar yoluyla verilecek sakinleştiriciler
- Genel anestezi: sizi uykuya sokmak için kullanılır.
2) CERRAHİ PROSEDÜR: Gömük dişinizin çıkartılması için kullanılacak cerrahi prosedürün seçilmesinde etkili birkaç faktör vardır. Örneğin; dişin pozisyonu, diş köklerinin eğimli olması, dişi çevreleyen kemik dokunun kalınlığı gibi. Eğer diş dişetinin altından tamamen çıkmışsa, kolayca tutularak çekilebilir. Fakat dişeti tarafından üzeri örtülmüş ise, bu dişetleri kesilip kenara itilerek diş açığa çıkartılır. Buna benzer bir şekilde dişin etrafını kemik dokusu kaplamışsa, önce bu kemik dokuları temizlenerek dişin çıkartılmasına izin verecek duruma getirilir. Dişin çıkartılması için diş etine bir kesi uygulanmışsa, diş çekildikten sonra diş etlerinin düzgün iyileşmesi için diş etlerine birkaç dikiş atılabilir. Bu dikişler kendiliğinden eriyen dikişler olabileceği gibi, erimeyen dikişler de olabilir ve bu tarz dikişleri aldırmak için muayenehaneye gelmeniz gerekebilir.
AMELİYAT SONRASI ERKEN DÖNEM
Eğer ameliyatınız diş ofisinde ya da muayenehanede yapılmış ise, ameliyat sonrasında kendinize gelmeniz için bir müddet bekletileceksiniz. Bu esnada cerrahınız yada asistanı, evinize güvenle gidebileceğinize karar verene kadar durumunuzu gözlemleyecektir.
AMELİYAT SONRASI
Neler olabilir?
Ameliyattan sonra cerrahınız ya da ofis personeli tarafından size özel bir takım talimatlar verecekler. Ufak miktarda kanamanız olabilir ve kanamayı önlemek için birkaç saatliğine ufak bir gazlı bez parçası kanayan yerin üzerine konularak sizden birkaç saatliğine bunu hafifçe ısırmanız istenebilir. Ufak miktarlardaki kanama bile size göreceli olarak fazla miktardaymış gibi gelebilir. Endişelenmeyin. Ameliyattan sonra birkaç saatliğine sızıntı şeklinde kanamanız olabilir. Bu çok doğaldır. Ancak eğer kanamanız fazla miktarda ve uzun süre devam ederse, vakit kaybetmeden cerrahınıza başvurun.
Ameliyat sonrası şişkinlik ve ödemi azaltmak için yanak üzerine soğuk buz torbaları uygulanacaktır. Yine de ödem, normal iyileşme periyodunda gözlenen bir durumdur. İlk 48 saatte artış gösteren ödem, 72 saatin sonunda azalarak kaybolur.
İyileşme süresince cilt üzerinde renk değişiklikleri gözlenebilir. Önce mavi siyah renkte ,daha sonra sarı renk alan cilt, birkaç gün içinde normal rengine geri döner.
Ayrıca birkaç gün boyunca ağrınız da olabilir. Cerrahınız, bu ağrının azalması için size gerekli ilaçları uygulayacaktır.
BESLENME
Ameliyatınızdan sonra yaranızın iyileşme döneminde ağzınızda ağrı ve çenenizi açmanızda kısıtlılık olabilir. Birkaç gün sonrasında sıcak buhar uygulaması ve çene açma – kapama egzersizleriyle çene hareketleriniz eski haline gelecektir. Ameliyat bölgesinde diş etiniz üzerinde normal iyileşme döneminin bir parçası olan kan pıhtısı birikimi olacaktır. Bu pıhtı parçasını, yediğiniz besinlerle yerinden kaldırmamaya özen gösterin. Ameliyat sonrası ilk iki gün sadece yumuşak gıdalarla beslenmelisiniz. Sıvı gıdaları içerken pipet kullanmayın. Emme eylemi, yara üzerindeki pıhtıya negatif basınç uygulayarak yerinden oynamasına ve kanamasına sebep olabilir. Yaranız tam olarak iyileşene kadar şiddetli gargara yapmayınız. Sert ve gevrek gıdaları yemekten kaçının. Özellikle ameliyat esnasında kemik dokunuzdan bir parça çıkartılmışsa, sert gıdalar çiğnemek çene kemiğinize zarar verebilir.
Sigara içmenin yara iyileşmesini kötü yönde etkilediği ve iyileşme süresini uzattığını unutmayın. Ameliyattan bir gün sonrasından itibaren ağız içini bir diş fırçası yardımıyla nazikçe temizleyin. Bu işlem esnasında yara dokusuna zarar vermemeye dikkat edin.
İYİLEŞME ESNASINDA
EVET
-yumuşak gıdalar
-partikülsüz sıvılar
-ağız içinin nazikçe temizlenmesi
HAYIR
- sigara kullanımı
- kamışla sıvı gıdaların emilmesi
- şiddetli gargara
- sert katı gıdalar
- 3–5 gün şiddetli egzersiz
BİLİNEN RİSK VE KOMPLİKASYONLAR
20 yaş dişinin çekilmesi çok sık uygulanan bir prosedürdür ve komplikasyonları çok seyrek olarak görülür. ancak her cerrahi prosedürde olduğu gibi bu konuda da bazı komplikasyonlar mevcuttur ve ameliyat olmadan önce bunları tam olarak anlamalı ve kabul etmelisiniz. Anlamanız gereken bazı komplikasyonlar şunlardır;
1) Enfeksiyon; Cerrahi uygulanan her vakada enfeksiyon riski vardır ve her enfeksiyon vakası ciddiye alınarak tedavi edilmelidir. Enfeksiyon oluştuğuna dair size ipucu verebilecek bilgiler; ateş, anormal şişlik ve ağrı, ağızda uzun süreli acı veya tuzlu tadın olması ve abse oluşumudur.
2) Diş Hasarı: Komşu dişlerde, kemik dokusunda hasar oluşma potansiyeli mevcuttur.
3) Kuru Güdük: Bu problem, bazı vakalarda çekilen dişten geriye kalan boşlukta oluşur. Ameliyat sonrası bu boşluğu dolduran kan pıhtısının sigara içilmesi ya da çiğnenen besinler tarafından yerinden oynatılması nedeniyle düzgün iyileşmemesine neden olur ve iyileşmesi normalden daha uzun sürer.
Kuru güdük durumunda, güdük içerisindeki kemik dokusu açıkta olduğundan, havayla, suyla ve alınan besinlerle temas ettiğinde ağrıya neden olur. Ameliyattan sonraki günlerde devam eden ağrınız olduğunda cerrahınızla görüşün.
4) Uyuşukluk: bazı vakalarda, gömük dişler, ağız çevresinin duyusunu sağlayan sinirlerle yakın komşuluk içindedir ve ameliyat esnasında hasar görme potansiyeli vardır. Bunun sonucunda “parestezi” veya “anestezi” gelişebilir. Parestezi; kısmi duyu kaybı, Anestezi ise; tam duyu kaybı demektir. Hasara uğrayan sinirin yerine göre dudakta, yanakta, dilde, dişte ve ya diş etlerinde uyuşukluk ve karıncalanma olabilir. Genellikle bu uyuşukluk geçicidir ancak nadiren kalıcı olabilir.
5) Sinüs Komplikasyonları: bazen üst çenedeki 20 yaş dişleri maksiler sinüs ile yakın komşulukta olabilir ve diş kökleri sinüsün içine doğru uzanır. Bu dişlerin çekilmesinden sonra sinüs içerisinden akıntı ve ağrı oluşabilir. Bu komplikasyonlar genellikle geçicidir. Devam etmesi durumunda cerrahınızla irtibata geçmelisiniz.
6) Bazen diş kökleri çok uzun ve kırılgan olurlar ve diş çekimi esnasında bir parçası koparak içeride kalabilir. Genellikle kalan diş kökü parçası cerrahınız tarafından çıkartılır. Eğer bu parça bir sinirin yakınında ise yada çıkartılması esnasında komşu dişlerin zarar görme ihtimali varsa cerrah, parçanın yerinde kalmasına karar verebilir. Parçanın içeride kalması genellikle bir soruna yol açmaz ve durumu röntgenle takip edilebilir.
7) Çene Kırığı: Çok nadiren bazı vakalarda 20 yaş dişinin çekilmesi için gerekli manipülasyonlar esnasında çene kemiğinde kırıklar oluşabilir. Özellikle çene kemiği zayıf olan ve dişleri sıkıca kemiğe yapışmış olan yaşlı hastalarda bu tehlike mevcuttur. Çekilecek bir çene röntgeni sayesinde kırığın yeri ve durumu tespit edilebilir ve problem, cerrahınız tarafından düzeltilebilir. Çene kemiğiniz kırılmasa da bu manipülasyonlar esnasında zayıflayabilir. Bu nedenle iyileşme sürecinde sert ve katı gıdalar çiğnemekten kaçınmalısınız.
8) Çene ekleminde ağrı yada fonksiyon bozukluğu, 20 yaş dişinin çekilmesi sonrasında nadir görülen durumlardır. Böyle bir durum, ileri tetkik ve tedavi gerektirebilir."