Arkadaşlar,
Fizik bilimine göre frenleme gücü,
"sürtünme gücü=sürtünme katsayısı x ağırlık"
olarak tanımlanmıştır. Gördüğünüz gibi burada lastiğin yerle temas eden toplam alanın bir önemi yok. Yani siz motora ister geniş, ister daracık lastik takın, sürtünmeyi, yani freni çok fazla değiştiremezsiniz. Buna çoğunuzun karşı çıktığını duyar gibiyim. Yol tutuşun çok önemli olduğu ralli/otokros araçlarda lastikler hiç te kalın değildir, aksine İsveç rallisi gibi karda yapılan yarışlarda araçların lastikleri bisiklet lastiği genişliğindedr neredeyse (çivilidirler bu arada bunlar). Yoksa bizim standard motosiklet veya otomobillerimizden defalarca daha güçlü motorlara sahip ve çok daha hızlı olan araçlarda çok kalın lastikler kullanılıyor olurdu. Halbuki Formula 1 arabalarda dahi lastikler hiç te o kadar kocaman değildir.
Ayrıca şunu belirtmeliyim: Lastiğin dişleri tabir ettiğimiz kanalların yol tutuşu üstüne kuru yolda hiçbir etkisi yoktur. Sadece ıslak zeminde temas alanındaki suyu uzaklaştırmaktır görevi o kanalların. Yani kuru asfaltta kabak veya dişli lastiğin tutuşu aynıdır.
Lastik basıncını düşürerek yüzeyi genişletmek asfalt gibi nispeten düzgün yüzeylerde hiçbir işe yaramaz. Sadece taşlı, kayalı, düzgün olmayan offroad zeminlerde lastikle zemin arasında kalan taş parçalarının çevresini sararak yuvarlanmayı önleyerek traksiyonu arttırır. Yani offroad durumlarda lastikleri biraz indirmek işe yarar. Düz zeminlerde ise lastiğin yanlış aşınmasına ve aşırı ısınmasına yol açar. Bu arada lastiğin ısınmasının yukarıdaki formüldeki sürtünme katsayısını arttırdığını ve bu yolla tutuşun artacağını belirtmek gerek.
Traşı kesip esas söylemek istediğim noktaya geleyim. Lastik basıncı ve yol tutuş arasındaki hemen hemen tek ilişki lastiğin ısısının artması veya azalmasıdır. Dönen bir lastiğin ısınmasını sağlayan şey lastiğin yere basan yerinde oluşan bükülmeler ve bunların yeniden düzelmesidir. Yani ısı lastik duvarında içsel olarak oluşur. Lastiğiniz düşük basınçta daha fazla ezilip büzülür ve fazla ısınıır, Sert bir lastik ise soğuk kalacaktır. Yüksek lastik ısısı ise sürtünme katsayısını arttırarak sürtünmeyi, yani yoltutuşu arttırır.
Yapacağınız şey kullanma kılavuzuna belirtilen lastikleri kullanmak ve belirtilen basınçta şişirmek. O kadar.
