Konuyu uzatan arızalı tip olarak görülmek pahasına açıklamak istiyorum zira bu konu önemli. Benim canım da yandı, kazaya ramak kala duruma da geldim. İki sebebi var. İlki “virajda her zaman gaz açılır” temalı şeyler izlemek veya izlediğinden onu anlamak. İkincisi virajda motoru içeri alabilmenin yolunu gaz açmak zannetmek.
Benimle tam aksi görüşleri paylaşan, yazdıklarımı “hayatında motora binmemiş coğrafya öğretmeni” olduğunu düşünenlerin, Mars’ta motor sürdüğümü düşünenlerin iyi niyetlerinden şüphem yok. Ben de tam aksi görüşü savunanlar da başka motorcuların başı derde girmesin istiyor, bu nedenle doğru olduğuna inandığı şeyi yazıyor. Sürücülerin nasıl süreceklerine kendileri karar verecekler. Sorgulayacaklar, güvenli bir ortamda belki deneyecekler sonra akıllarına yatanı uygulayacaklar. Hatta en temizi, daha önce de denildiği gibi forumda sürüş önerisi almamak ve gidip yol eğitimi almak.
mithrelios mesela ne güzel, gitmiş benim eksik hatırladığım yeri bulmuş, eklemiş. “Practice your roll off as well as your roll on” dediği yollara dair bir bölüm de vardı.
Üzerine konuştuğumuz bu kaymayı yaşayan sürücü virajın devamı için aşırı hızlanmıştı. Çünkü gaz açması gerektiğini okudu, izledi ve aynısını yaptı. Yani kapanan viraja doğru gazı açtığı için canı yanacaktı. Ve bu videoyu izleye izleye hala motoru virajda içe alabilmek için gazı açmalısın diye öneri vermek bence gerçekten uygun değil. Arkadaşlar inanın sabah bu yazıyı yazmak için ofise gelmeyi endişe ile bekledim. Ben de aynı kafadaydım. İzledim videoları virajlajrda limit noktası filan bilmeden, kapanıyormuş açılıyormuş algılamadan ağrılık merkezini daha geniş tabanlı olan arka lastiğe aktarmak için gazı açtım. Sonunda ne oldu? Çift apeksli bir virajın ilk yarısını tamamladığımda ikinci yarıyı dönebilmek için aşırı hızlıydım. Düştüm. Aha şu başlıkta anlattım:
İlk kazamı 4 yıl önce yapmışım: Yol sanatı kafasına geçiş.
Hocam, yol koşullarında limit noktası bizimle ilerliyorsa, lastik yanağına düşen motorun kaybettiği hızı geri kazandırmak ve hali hazırdaki dönüş çizgisini korumak için gaz açarız. Limit noktası ilerledikçe destek gazı vermeye devam ederiz. Limit noktası virajın çıkışına doğru zaten iyice uzaklaşmaya artık daha da fazla gaz açarız. Ama limit noktası ilerlemiyorsa, bize yaklaşıyorsa o viraj iyice daralıyordur. Gazı açmamalıyız. Hatta bu virajı doğru değerlendiremediysek zaten hızlı girmişizdir ve motor dışarı açılmaya başlar. Motoru geri, içeriye almanın yolu asla gazı açmak değildir. İki seçenek var: ya gaz sabit, daha çok yatacaksınız ki zaten yatabileceğiniz kadar yattıysanız bunu yapmanız mümkün değil. Ya da gaz kolunu yumuşakça kapatacaksınız. (Practice your roll off). Yetmedi mi hala mı motor istediğiniz çizgiye gelmedi? Fren de yapacaksınız.
Motoru içeri taşımanın yolunun gaz kolunu çevirmeye devam etmek ve bakışı bozmamak olduğunu düşündüğüm zamanlar vardı. Hatta eğitim aldığım eğitmenin de “gazı açmadığın için motoru yatıramıyorsun” dediği, aynı virajı 5 kere döndüğümüz, onun benim önümde virajı gaz açarak döndüğünün ertesi günüydü. Sonradan anladım: Eğitmen gazı açıyor ama motoru benden çok daha fazla yatırarak dönüyordu. Bense zaten yatabileceğim kadar yatmıştım. Gazı açarak dönebilmem sadece daha fazla yatmamla mümkündü. Oysa kişisel limitimdeydim zaten. O yüzden bir türlü eğitmenin istediği şekilde gazı aça aça dönemiyordum. Aslında gaz açmak motoru yatırırken değil, motor yattıktan sonra yapılması gereken bir şeydi. E zaten ben düşük hızda ancak doğru çizgiye gelebiliyordum. Daha motoru yatırırken gaz açmaya çalışınca da motor dışarı açılıyordu. Sonuçta, o gün bana eğitmen belki 40 kere başka konuları da işlerken gazı açmıyorsun diye sitem etti.
Sonunda bir sağ virajda karşı şeritten gelen bir Doblo’yla karşılaştım. Ben şeridimin solundan ilerliyorken karşıdan gelen arabayı görünce kendi şeridimin ortasına gelmem lazımdı. “Dün, gazı açmadığım için yatıramamıştım. Motoru içeri taşıyabilmek için gazı çevirmeye devam etmem lazım.” diye düşündüm. Bakışımı koruyup yatış açımı mümkün olduğunca artırdım ve gazı açmaya devam ettim. Aha sonuç şu. Motor virajın içine çekilebilmiş gibi görünüyor mu, hiç?
http://i.hizliresim.com/NEgYzk.jpg
Gazı açınca motor kendini içeri toplamaz. Dışarı açılır. Bu kadar basit. İddia edildiği gibi cisimler hızlandıkça yönlenmeleri kolaylaşmaz. Öyle olsaydı yarıçapı dar virajları 40 ile değil, 140 ile dönüyor olurduk. Oysa yarıçapı dar virajları daha yavaş döneriz çünkü cisimlerin manevra kabiliyetleri hız arttıkça artmaz. Aynı yatış açısında, daha yavaş giden bir motor daha dar bir daire çizer. Gazı açtıkça motorun hızı artar ve daireyi daraltamazsınız. O yüzdendir ki gazı açmak için motorun yönlendirme işleminin bitmiş olması, motorun çizdiği daireden memnun durumda olmanız gerekir. Gazı açarken motoru içeriye taşıyamazsınız.
O gece bu fotoğraf üzerine eğitmenimle konuştuk. Ben “Peki ne yapmalıydım?” diye sorduğumda eğitmenimin cevabı “Gazı birazcık kapatman yeterliydi.” oldu. Evet, o gün ve daha önceki gün bana viraj içinde motoru içeri taşımak için yani yarıçapı daraltmam gerektiğinde gazı birazcık kapatmamın uygun olacağını da söylemişti. Ben sadece gazı açmaya odaklandığım, eğitmen öyle söylememiş olmasına rağmen her zaman her virajda motoru stabil hale getirebilmek için gazı açmam gerektiğini düşünmüştüm. Yanılıyordum. Daha sonra aldığım eğitimlerde de gaz her zaman açılır meselesinin ne kadar tehlikeli olduğu bana daha açık bir biçimde öğretildi. Yokuş aşağı geniş yarıçaplı 180 deerce dönülen bir virajda kulaklığıma “Şu an bir daire dönüyorsun, bırak dönsün, frene ihtiyaç yok, gaz da verme, zaten yer çekimi ilerletiyor. Bekle bekle. Tamam şimdi limit noktasının ilerlediğini görüyorsun gazı açmaya başlayalım.” dendiğini hatırlıyorum.
Sağ virajda karşı şeritten gelen araba benim şeridimi taciz ederek geliyor olsaydı gazı aça aça motoru içeri taşımaya çalışsaydım son hatamı yapmış olacaktım. Yolun devamındaki senaryoya göre gazı açabileceğiniz gibi gazı açmayı durdurmanız gerekebilir. Bu yetmezse gazı kapatmaya başlamak gerekebilir. Hatta fren yapmak da gerekli olabilir.
Derse ara verdim ve bunu yazıyorum. İnanın, ben çok biliyorum egomu da böyle tatmin edeyim diye veya sırf tartışma olsun diye yazmıyorum. Birileri “gazı aç” dedi diye başka motorcuların başı tıpkı benim gibi derde girecek diye ödüm kopuyor. O yüzden mutlaka vurgulamak istedim.
Benim dediklerim de dahil olmak üzere forumda yazılanlara göre motor sürmeyin ne olur. OMM, ART, Motto, ADARAT, RoadCraft artık neresi kafanıza yatıyorsa oradan bir
yol eğitimi alın. O eğitmenle konuşun bu konuları.