Bugün yerinde duran kim ise o kazanmıştır savaşı. Bi bak bakalım o seddi yaptıran Türkler nerede?
Çin nüfusu sebebiyle, kalıcı fethedilebilecek bir yer olmadı hiçbir zaman. Çini yenmek demek çinlileri topraklarından atmak demek değildi. Kalabalık ordularına, sağlam ekipmanlarına rağmen ordularını mağlup edip, savunmalarını yarıp şehirlerine akın edebilmekti. Bunu da Türkler defalarca yaptılar. (Onların o verimli toprakları yurt edinmiş olmalarına bakılırsa gerçekten tarih öncesi zamanlarda başarılı savaşçılar olma ihtimalleri var)
Yerinde durmaya gelirsek, dünyanın iklimi sürekli bir değişim halinde. Orta Asyadaki Türk boylarının nüfusunun artması ve daha önemlisi coğrafyanın kuraklaşması (otlak onlar için herşeydi) bu insanların bölgeye sığamayıp birbirleriyle sürekli savaşmasına sebep oldu. Kaybeden kendine yeni yerler aradı.
Mesela Selçuk Bey'in oğulları Tuğrul ve Çağrı beyler maiyetindekilerle beraber yurt arayışındayken Gazneliler onlar için büyük tehdit oluşturuyordu. İşler çıkmaza doğru gidince Çağrı bey bir grup askerle hazarı aşıp Gürcülerin ve Romalı'ların üzerine keşif seferleri düzenledi. Seferler başarılıydı ve o topraklarda tutunabileceklerine kanaat getirdiler. İmkansızı başarıp Dandanakan'ı kazanınca buna gerek kalmadı ama demek istediğim Türkler, Türklerden kaçarak yurt değiştirdiler.
Talas öncesinde olduğu gibi dönem dönem Çinliler Türklere üstünlük sağlamış, dönem dönem Türkler üstünlüğü kurup Çin içlerine yaptıkları akınlarla onları bezdirmiştir. Ama ne Türkler o kalabalık nüfusu asimile olmadan yönetebilirdi ya da yerinden edebilirdi, ne Çinliler kalıcı bozkır hakimiyeti kurabilecek kadar dönüşebilirdi. Türkleri mağlup etmek demek yok etmek demek değildi, savuşturmak demekti. Yeni bir boy çıkıp Türkleri birleştirene kadar zaman kazanmak ve bu süreçte boylar arası rekabetten doğacak fırsatları değerlendirmekti. Yani Çinlilerin Türkleri bozkırdan atması söz konusu değil esas göçün yaşandığı çağ için.
Artık farklı bir çağdayız. İş savaşçılığa kalana kadar aşılması gereken çok şey var. Çin hakimiyet yönünden Türkler'e üstün. Bölgede hakimiyetini sağlamış. Tarih için görece kısa bir zaman. Yine de konu savaşçılığa kalırsa Çinliler hiçbir zaman (bizim)Türkler kadar olamadılar. Kore savaşında da bu tekrar ortaya çıktı.