- Katılım
- 2 May 2011
- Mesajlar
- 96
- Konu Yazar
- #1
Türkiye' de her geçen gün daha da büyüyen dağıtım sektörünü ele aldığımız bu yazımızda; Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.' nin (TEDAŞ) Türkiye'deki gelişimini, TEDAŞ'ın kuruluş amacını, TEDAŞ ve özelleştirme sürecini, özelleştirme kapsamında belirlenen 21 dağıtım bölgesini ve Türkiye' deki 10 dağıtım bölgesini detaylı olarak inceleme fırsatı bulacaksınız.
Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.nin (TEDAŞ) Türkiyedeki Gelişimi
Genellikle TEDAŞ ismiyle anılan Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş., 1970 yılında çıkarılan 1312 sayılı kanun ile kurulan Türkiye Elektrik Kurumunun (TEK) tüm yurtta elektriğin üretim, iletim, dağıtım ve satış hizmetlerinin daha etkin, daha verimli ve çağdaş bir şekilde sürdürülebilmesi amacıyla özelleştirme politikası çerçevesinde yani piyasa liberalleşme ve özelleştirme hedefleri doğrultusunda Bakanlar Kurulu nun aldığı kararlarla 1994 yılında iki kola ayrılan Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) olmak üzere ikiye ayrılmıştır.
2001 yılında ise Elektrik Piyasası Kanunu nun yürürlüğü girmesiyle birlikte 2003 yılında itibaren Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ise EÜAŞ (üretim), TETAŞ (toptan satış) ve TEİAŞ (iletim) olmak üzere üçe ayrılmıştır.
► Şekil 1: Yıllara Göre Elektrik Piyasasının Gelişimi
Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin (TEDAŞ) Kuruluş Amacı
Yurt genelinde metropollerden en küçük yerleşim birimlerine kadar, yaklaşık olarak 26 Milyon aşkın aboneneye elektriğin 36 kV a kadar dağıtım ve satış hizmetini vermektir.
TEDAŞ kurulduğu zaman bu yana, ekonomik ve sosyal hayatımızdaki yeri tartışılmaz olan elektrik enerjisinin Türkiye genelindeki tüm abonelerine yeterli, kaliteli, sürekli ve düşük maliyetli bir şekilde sunulmasını temel amaç edinerek, elektriğin dağıtım ve ticaretini maksimum verimlilik ve maksimum karlılık ilkeleri doğrultusunda sürdürmeyi amaç edinmiştir.
TEDAŞ ve Özelleştirme Süreci
02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile özelleştirme kapsam ve programı dahilinde; Elektrik dağıtım ve perakende satış sektöründe rekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gerekli refomların yapılması için dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması amacıyla elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirmesine karar verilmiştir.
Bunu sonucunda dağıtım bölgeleri yeniden belirkenmiş ve Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır.
Türkiyenin dağıtım şebekesi coğrafi yakınlık, yönetimsel yapı, enerji talebi ve diğer teknik/mali etkenler dikkate alınarak 21 dağıtım bölgesine bölünmüştür. ÖİB, TEDAŞın özelleştirme programına alınmasının ardından, TEDAŞın sahibi olduğu 20 bölgenin her birinde dağıtım şirketi kurmuştur. Dağıtım bölgelerinin coğrafi kapsamı aşağıda sunulmaktadır. Halen özel bir şirket tarafından işletilen tek dağıtım bölgesi, işletme hakkı 1990 yılında KCETAŞa devredilen Kayseridir.
► Şekil 2: Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ)' ın Oluşturduğu 21 Dağıtım Bölgesi
Özelleştirme Kapsamında Belirlenen 21 Dağıtım Bölgesi
1- Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.
2- Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş.
3- Aras Elektrik Dağıtım A.Ş.
4- Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş.
5- Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş.
6- Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş.
7- Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.
8- Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.
9- Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.
10- Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş.
11- Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş.
12- Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş.
13- Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş.
14- Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş.
15- Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş.
16- Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş.
17- Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş.
18- Kayseri ve Civarı Elektrik Türk A.Ş.
19- Menderes Elektrik Dağıtım A.Ş.
20- Göksu Elektrik Dağıtım A.Ş.
21- Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş.
Şimdi bu dağıtım bölgelerini ve bu dağıtım bölgelerinin ihalelerini kazanan firmaları inceleyelim.
1- Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. (Dicle EDAŞ):
Dicle Elektrik Dağıtım bölgesi Diyarbakır, Şanlıurfa, Batman, Mardin, Siirt ve Şırnak illerinde yaklaşık 1,3 milyon aboneye sahip bu bölge 2011 Sayıştay Raporlarına göre %71,37 oranla Türkiye nin en fazla kayıp-kaçak değerine sahiptir.
1,3 milyon abonenin bulunduğu bu bölgedeki elektrik tüketim miktarı yıllık 15 Milyar kWh civarındadır.
15.03.2013 tarirhinde, özelleştirme kapsamında yapılan ihale sonucu 387 milyon ABD Doları karşılığında Dicle EDAŞ hisselerinin tamamı İşkaya-Doğu OGG tarafından alınmış ve devir işlemi 28.06.2013 tarhinide tamamlanmıştır.
2- Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş. (VEDAŞ):
Bitlis, Hakkari, Muş illerini kapsayan dağıtım bölgesi Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş. (VEDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Bölgedeki toplam abone sayısı 405 bin civarında ve yıllık abonelere dağıtılan enerji miktarı ise 3 Milyar kWh civarındadır.
04.10.2013 tarihinde Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 180 Milyon ABD doları bedelle Türkerler İnşaat a devredilmiştir.
3- Aras Elektrik Dağıtım A.Ş. (Aras EDAŞ):
Erzurum, Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzincan, Iğdır, Kars illerini kapsayan dağıtım bölgesi Aras Elektrik Dağıtım A.Ş. (Aras EDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
Yaklaşık 815 bin abonenin bulunduğu Aras EDAŞ dağıtım bölgesinde yıllık abonelere dağıtılan enerji 2.8 Milyar kWh civarındadır.
Aras Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 128.5 Milyon ABD Doları bedelle Kiler-Çalık Ortak Girişim Grubu tarafından alınmış ve hisselerin devir işlemi 17.08.2013 tarihinde gerçekleşmiştir.
4- Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. (Çoruh EDAŞ):
Trabzon, Artvin, Giresun, Gümüşhane, Rize illerini kapsayan bu dağıtım bölgesi Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. (Çoruh EDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Yaklaşık 1 milyon abonenin bulunduğu bölge 33202 kilometrekarelik bir alana sahiptir. Bölgede yıllık olarak abonelere dağıtılan enerji ise 3 Milyar kWh civarındadır.
Kasım 2009 yılında yapılan Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 227 Milyon ABD doları bedelle Aksa Enerji tarafından alınmış ve hisselerin devri Şubat 2010 yılında gerçekleşmiştir.
5- Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. (Fırat EDAŞ):
Elazığ, Malatya, Bingöl ve Tunceli illerini kapsayan dağıtım bölgesi Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. (Fırat EDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
37493 kilometrekarelik bir alana sahip bu dağıtım bölgesinin toplam nüfusu yaklaşık 1.7 Milyon dur. Bölgedeki abone sayısı 700 bin civarında ve yıllık abonelere dağıtılan enerji miktarı ise 2.6 Milyar kWh civarındadır.
19.02.2010 tarihinde Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 230.25 Milyon ABD doları bedelle Aksa Enerji tarafından alınmıştır.
6- Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. (Çamlıbel EDAŞ):
Sivas, Tokat ve Yozgat illerinin dahil olduğu bu bölge Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. (ÇEDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
52000 kilometrekarelik bu alanda Çamlıbel EDAŞ yaklaşık 750 bin abonenin elektrik erişimini sağlamaktadır. 2010 verileren baktığımız takdirde bu bölgede yapılan elektrik dağıtımı 2,208 gWh tır.
Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 285.5 milyon ABD Doları ihale bedeliyle Limak-Cengiz-Kolin Ortak Girişim Grubu tarafından alınmış ve hisselerin devir işlemi 01.09.2010 tarihinde tamamlanmıştır.
7- Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. (Toroslar EDAŞ):
Adana, Gaziantep, Hatay, Kilis, Mersin ve Osmaniye illerinin dahil olduğu bu bölge Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. (Toroslar EDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
Yaklaşık 7.7 milyon kişinin elektrik erişiminin sağlandığı Toroslar EDAŞ bölgesi, 76.603 km lik dağıtım hattı üzerinden yaklaşık 12,5 tWh elektrik dağıtımı gerçekleşmektedir. Bu değer, Türkiye nin tüketilen enerjisi göz önüne alındığında % 7,3 lük orana tekabül etmektedir.
15.03.2013 tarihinde, yapılan ihaleyle Toroslar EDAŞ ın hisselerinin tamamı 1.725 milyar ABD Doları bedelle Enerjisa tarafından alınmış ve hisselerin devir işlemi 01.10.2013 tarihinde tamamlanmıştır.
8- Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. (MEDAŞ):
Konya, Aksaray, Niğde, Kırşehir, Nevşehir ve Karaman illerini kapsayan; 6 il, 65 ilçe, 331 belde, 1379 köyün buludunduğu bu dağıtım bölgesi Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. (MEDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
Yaklaşık 1.6 milyon abonenin bulunduğu Meram EDAŞ dağıtım bölgesindeki abonelere dağıtılan enerji 6 Milyar kWh civarındadır.
Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 440 milyon ABD Doları bedelle Alarko-Cengiz Ortak Girişim Gurubu tarafından 30.10.2009 tarihinde alınmıştır.
9- Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. (Başkent EDAŞ):
Ankara, Bartın, Çankırı, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale ve Zonguldak illerini içine alan bu bölge dağıtım şebekesinin ve hizmet verilen coğrafi alanın büyüklüğü dikkate alındığında Türkiye nin en büyük dağıtım bölgesidir. 2012 yıllı verilerine bakıldığı takdirde 100.000 km lik dağıtım hattında, 13,6 milyar kWh elektrik dağıtımı gerçekleşmiştir.
3,6 milyon abonenin yani yaklaşık olarak 7 milyon kişinin elektrik erişiminin sağlandığı bu bölge, Türkiye nin tüketilen enerjisi bakımından %9 unu oluşturmaktadır.
1 Temmuz 2008 tarihinde, Başkent EDAŞ hisselerinin %100 ünün blok satış yöntemiyle özelleştirilmesi için yapılan ihale sonucu 1.225 milyar ABD Doları bedelle Enerjisa devralmıştır.
10- Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AEDAŞ):
Antalya, Burdur, Isparta illerini kapsayan dağıtım bölgesi Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AEDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Bölgedeki toplam abone sayısı yaklaşık olarak 1.6 Milyon olan bu bölgede, yıllık olarak abonelere dağıtılan enerji miktarı 7 Milyar kWh civarındadır.
12.11.2012 tarihinden Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 546 milyon ABD doları bedelle Limak-Cengiz-Kolin Ortak Girişim Grubu tarafından alınmıştır.
11- Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. (Gediz EDAŞ)
İzmir ve Manisa illerinin dahil olduğu dağıtım bölgesini kapsayan dağıtım bölgesi Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. (Gediz EDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Yaklaşık 2.4 Milyon abonenin bulunduğu bu bölgede abonelere yıllık olarak dağıtılan enerji ise 14 Milyar kWh civarındadır.
19 Aralık 2012 tarihinde yapılan Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 1.231 Milyar ABD doları bedelle Elsan-Tümaş-Karaçay Ortak Girişim Grubu tarafından alınmış ve hisselerin devri 14.06.2013 tarihinde gerçekleşmiştir.
12- Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. (UEDAŞ)
Marmara nın güneyinde bulunan; Bursa, Balıkesir, Çanakkale ve Yalova illerini kapsayan dağıtım bölgesi Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. (UEDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
2.2 milyon aboneye hizmet verilen bu dağıtım bölgesi 35501 kilometrekarelik bir alana sahiptir. Türkiye nin tüketilen elektrik enerji değerleri göz önüne alındığı takdirde %9 luk bir orana tekabül etmektedir.
Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 940 milyon ABD Doları ihale bedeliyle Limak-Cengiz-Kolin Ortak Girişim Grubu tarafından alınmış ve hisselerin devir işlemi 01.09.2010 tarihinde tamamlanmıştır.
13- Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. (TREDAŞ)
Kırklareli, Tekirdağ, Edirne illerinin dahil olduğu bu dağıtım bölgesi Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. (TREDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
1.57 milyon kişinin yaşadığı 20000 kilometrekarelik alandaki hat uzunluğu 18000 km civarındadır. Bu bölgedeki abone saysı yaklaşık 1 Milyondur ve abonelere yıllık dağıtılan enerji 7 Milyar kWh civarındadır.
09.08.2010 tarihinde yapılan Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 575 Milyon ABD doları bedelle IC Holding tarafından alınmış ve hisselerin devri 30.12.2010 tarihinde gerçekleşmiştir.
14- Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş. (AYEDAŞ)
İstanbul Anadolu Yakası dağıtım bölgesinin bulunduğu bölge Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş. (AYEDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Yaklaşık 4.7 milyon kişinin elektrik erişimini sağlayan bu bölgenin dağıtım hattı uzunluğu yaklaşık 18.500 km dir. Bu bölgede yaklaşık 10 milyon kwh elektrik dağıtımı gerçekleşmektedir. Türkiye nin tüketilen enerjisi göz önüne alındığında %5.8 lik orana tekabül etmektedir.
15.03.2013 tarirhinde, özelleştirme kapsamında yapılan ihale sonucu 1.227 milyon ABD Doları karşılığında AYEDAŞ hisselerinin tamamı Enerjisa tarafından alınmış ve devir işlemi 01.08.2013 tarhinde tamamlanmıştır.
15- Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. (SEDAŞ)
Sakarya, Kocaeli, Bolu, Düzce illerinin dahil olduğu bu dağıtım bölgesi Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş (SEDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
4 il, 45 ilçe, 66 belediye, 1441 köyün bulunduğu ve yaklaşık 3 Milyon kişinin yaşadığı bu dağıtım bölgesindeki abone sayısı 1,4 Milyon dur. Abonelere dağıtımı yapılan enerji yıllık enerji miktarı ise yaklaşık 8 Milyar kWh dir.
01.07.2008 tarihinde yapılan Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. (SEDAŞ) ın hisselerinin tamamı 600 Milyon ABD doları bedelle Akkök Akenerji CEZ Ortak Konsorsiyumu tarafından alınmış ve hisselerin devri 11.02.2009 yılında gerçekleşmiştir.
16- Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. (OEDAŞ)
Eskişehir, Afyon, Bilecik, Kütahya, Uşak illerini kapsayan dağıtım bölgesi Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. (OEDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Bölgedeki toplam abone sayısı yaklaşık olarak 1.4 Milyon olan bu bölgede, yıllık olarak abonelere dağıtılan enerji 5.2 Milyar kWh civarındadır.
2010 yılında Yıldızlar SSS tarafından 485 Milyon ABD doları bedelle devralınan Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. hisseleri, Yıldızlar SSS in ihale borçlarını ödeyemediğinden dolayı 585-590 Milyon ABD doları bedelle Polat İnşaat a satıldı.
17- Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. (BEDAŞ)
Boğaziçi Elektrik Dağıtım bölgesi İstanbul un Avrupa Yakası nı kapsamaktadır.
3.573 kilometrekarelik alanda yaklaşık 4.3 milyon aboneye yıllık 25 Milyar kWh elektrik dağıtımı yapmaktadır. Bu değer Türkiye dağıtım piyasasının %13 lük pazar payına karşılık gelmektedir.
14.12.2012 tarihinde, özelleştirme kapsamında yapılan ihale sonucu 1.960 milyar ABD Doları karşılığında BEDAŞ hisselerinin tamamı Limak-Cengiz-Kolin OGG tarafından alınmış ve devir işlemi 28.05.2013 tarihinde tamamlanmıştır.
18- Kayseri ve Civarı Elektrik Türk A.Ş. (KCETAŞ)
Bu dağıtım bölgesi diğer dağıtım bölgelerinden farklı olarak 1990 yılında özelleştirilmiş bir bölgedir. Ve TEDAŞ a bağlı değildir.
Yaklaşık 600 bin abonenin bulunduğu bu dağıtım bölgesinde abonelere dağıtımı yapılan enerji miktarı yıllık 3 Milyar kWh dir.
19- Aydem Elektrik Dağıtım A.Ş. (Aydem EDAŞ)
Denizli, Muğla, Aydın illerinin dahil olduğu bu dağıtım bölgesi Aydem Elektrik Dağıtım A.Ş. (Aydem EDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
Yaklaşık olarak 1.5 Milyon abonenin bulunduğu bu bölgede abonelere dağıtılan yıllık enerji mktarı ise 6 kWh civarındadır.
2007 yılında yapılan Aydem Elektrik Dağıtım A.Ş. ın hisselerinin tamamı 110 Milyon ABD doları bedelle Bereket Enerji tarafından alınmış ve hisselerin devri 2008 yılında gerçeklemiştir.
20- Göksu Elektrik Dağıtım A.Ş. (Göksu EDAŞ)
Kahramanmaraş, Adıyaman illerini kapsayan dağıtım bu bölgesi Göksu Elektrik Dağıtım A.Ş. (Göksu EDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Bölgedeki toplam abone sayısı yaklaşık olarak 520 bin olan bu bölgede, yıllık olarak abonelere dağıtılan enerji 4 Milyar kWh civarındadır.
24.11.1996 yılında yapılan Göksu Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 60 Milyon ABD doları bedelle AKEDAŞ tarından alınmış, itirazlar ve hukiki süreçler nedeniyle hisselerin devri 2011 yılında gerçekleşmiştir.
21- Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. (YEDAŞ)
Samsun, Amasya, Çorum, Ordu, Sinop illerini kapsayan dağıtım bölgesi Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. (YEDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
Yaklaşık 1.5 milyon abonenin bulunduğu 40344 kilometrekarelik bu YEDAŞ dağıtım bölgesinde abonelere dağıtılan eneji miktarı 4.9 Milyar kWh civarındadır.
30.12.2010 tarihinde Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 411.5 Bin ABD Doları bedelle Çalık Holding tarafından alınmıştır.
Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.nin (TEDAŞ) Türkiyedeki Gelişimi
Genellikle TEDAŞ ismiyle anılan Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş., 1970 yılında çıkarılan 1312 sayılı kanun ile kurulan Türkiye Elektrik Kurumunun (TEK) tüm yurtta elektriğin üretim, iletim, dağıtım ve satış hizmetlerinin daha etkin, daha verimli ve çağdaş bir şekilde sürdürülebilmesi amacıyla özelleştirme politikası çerçevesinde yani piyasa liberalleşme ve özelleştirme hedefleri doğrultusunda Bakanlar Kurulu nun aldığı kararlarla 1994 yılında iki kola ayrılan Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) olmak üzere ikiye ayrılmıştır.
2001 yılında ise Elektrik Piyasası Kanunu nun yürürlüğü girmesiyle birlikte 2003 yılında itibaren Türkiye Elektrik Üretim-İletim A.Ş. (TEAŞ) ise EÜAŞ (üretim), TETAŞ (toptan satış) ve TEİAŞ (iletim) olmak üzere üçe ayrılmıştır.
► Şekil 1: Yıllara Göre Elektrik Piyasasının Gelişimi
Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin (TEDAŞ) Kuruluş Amacı
Yurt genelinde metropollerden en küçük yerleşim birimlerine kadar, yaklaşık olarak 26 Milyon aşkın aboneneye elektriğin 36 kV a kadar dağıtım ve satış hizmetini vermektir.
TEDAŞ kurulduğu zaman bu yana, ekonomik ve sosyal hayatımızdaki yeri tartışılmaz olan elektrik enerjisinin Türkiye genelindeki tüm abonelerine yeterli, kaliteli, sürekli ve düşük maliyetli bir şekilde sunulmasını temel amaç edinerek, elektriğin dağıtım ve ticaretini maksimum verimlilik ve maksimum karlılık ilkeleri doğrultusunda sürdürmeyi amaç edinmiştir.
TEDAŞ ve Özelleştirme Süreci
02.04.2004 tarih ve 2004/22 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile özelleştirme kapsam ve programı dahilinde; Elektrik dağıtım ve perakende satış sektöründe rekabete dayalı bir ortamın oluşturulması ve gerekli refomların yapılması için dağıtım bölgeleri baz alınarak Kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılması amacıyla elektrik enerjisi dağıtım hizmetlerinin özelleştirmesine karar verilmiştir.
Bunu sonucunda dağıtım bölgeleri yeniden belirkenmiş ve Türkiye 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır.
Türkiyenin dağıtım şebekesi coğrafi yakınlık, yönetimsel yapı, enerji talebi ve diğer teknik/mali etkenler dikkate alınarak 21 dağıtım bölgesine bölünmüştür. ÖİB, TEDAŞın özelleştirme programına alınmasının ardından, TEDAŞın sahibi olduğu 20 bölgenin her birinde dağıtım şirketi kurmuştur. Dağıtım bölgelerinin coğrafi kapsamı aşağıda sunulmaktadır. Halen özel bir şirket tarafından işletilen tek dağıtım bölgesi, işletme hakkı 1990 yılında KCETAŞa devredilen Kayseridir.
► Şekil 2: Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ)' ın Oluşturduğu 21 Dağıtım Bölgesi
Özelleştirme Kapsamında Belirlenen 21 Dağıtım Bölgesi
1- Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.
2- Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş.
3- Aras Elektrik Dağıtım A.Ş.
4- Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş.
5- Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş.
6- Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş.
7- Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş.
8- Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.
9- Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.
10- Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş.
11- Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş.
12- Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş.
13- Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş.
14- Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş.
15- Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş.
16- Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş.
17- Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş.
18- Kayseri ve Civarı Elektrik Türk A.Ş.
19- Menderes Elektrik Dağıtım A.Ş.
20- Göksu Elektrik Dağıtım A.Ş.
21- Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş.
Şimdi bu dağıtım bölgelerini ve bu dağıtım bölgelerinin ihalelerini kazanan firmaları inceleyelim.
1- Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. (Dicle EDAŞ):
Dicle Elektrik Dağıtım bölgesi Diyarbakır, Şanlıurfa, Batman, Mardin, Siirt ve Şırnak illerinde yaklaşık 1,3 milyon aboneye sahip bu bölge 2011 Sayıştay Raporlarına göre %71,37 oranla Türkiye nin en fazla kayıp-kaçak değerine sahiptir.
1,3 milyon abonenin bulunduğu bu bölgedeki elektrik tüketim miktarı yıllık 15 Milyar kWh civarındadır.
15.03.2013 tarirhinde, özelleştirme kapsamında yapılan ihale sonucu 387 milyon ABD Doları karşılığında Dicle EDAŞ hisselerinin tamamı İşkaya-Doğu OGG tarafından alınmış ve devir işlemi 28.06.2013 tarhinide tamamlanmıştır.
2- Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş. (VEDAŞ):
Bitlis, Hakkari, Muş illerini kapsayan dağıtım bölgesi Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş. (VEDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Bölgedeki toplam abone sayısı 405 bin civarında ve yıllık abonelere dağıtılan enerji miktarı ise 3 Milyar kWh civarındadır.
04.10.2013 tarihinde Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 180 Milyon ABD doları bedelle Türkerler İnşaat a devredilmiştir.
3- Aras Elektrik Dağıtım A.Ş. (Aras EDAŞ):
Erzurum, Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzincan, Iğdır, Kars illerini kapsayan dağıtım bölgesi Aras Elektrik Dağıtım A.Ş. (Aras EDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
Yaklaşık 815 bin abonenin bulunduğu Aras EDAŞ dağıtım bölgesinde yıllık abonelere dağıtılan enerji 2.8 Milyar kWh civarındadır.
Aras Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 128.5 Milyon ABD Doları bedelle Kiler-Çalık Ortak Girişim Grubu tarafından alınmış ve hisselerin devir işlemi 17.08.2013 tarihinde gerçekleşmiştir.
4- Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. (Çoruh EDAŞ):
Trabzon, Artvin, Giresun, Gümüşhane, Rize illerini kapsayan bu dağıtım bölgesi Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. (Çoruh EDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Yaklaşık 1 milyon abonenin bulunduğu bölge 33202 kilometrekarelik bir alana sahiptir. Bölgede yıllık olarak abonelere dağıtılan enerji ise 3 Milyar kWh civarındadır.
Kasım 2009 yılında yapılan Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 227 Milyon ABD doları bedelle Aksa Enerji tarafından alınmış ve hisselerin devri Şubat 2010 yılında gerçekleşmiştir.
5- Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. (Fırat EDAŞ):
Elazığ, Malatya, Bingöl ve Tunceli illerini kapsayan dağıtım bölgesi Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. (Fırat EDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
37493 kilometrekarelik bir alana sahip bu dağıtım bölgesinin toplam nüfusu yaklaşık 1.7 Milyon dur. Bölgedeki abone sayısı 700 bin civarında ve yıllık abonelere dağıtılan enerji miktarı ise 2.6 Milyar kWh civarındadır.
19.02.2010 tarihinde Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 230.25 Milyon ABD doları bedelle Aksa Enerji tarafından alınmıştır.
6- Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. (Çamlıbel EDAŞ):
Sivas, Tokat ve Yozgat illerinin dahil olduğu bu bölge Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. (ÇEDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
52000 kilometrekarelik bu alanda Çamlıbel EDAŞ yaklaşık 750 bin abonenin elektrik erişimini sağlamaktadır. 2010 verileren baktığımız takdirde bu bölgede yapılan elektrik dağıtımı 2,208 gWh tır.
Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 285.5 milyon ABD Doları ihale bedeliyle Limak-Cengiz-Kolin Ortak Girişim Grubu tarafından alınmış ve hisselerin devir işlemi 01.09.2010 tarihinde tamamlanmıştır.
7- Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. (Toroslar EDAŞ):
Adana, Gaziantep, Hatay, Kilis, Mersin ve Osmaniye illerinin dahil olduğu bu bölge Toroslar Elektrik Dağıtım A.Ş. (Toroslar EDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
Yaklaşık 7.7 milyon kişinin elektrik erişiminin sağlandığı Toroslar EDAŞ bölgesi, 76.603 km lik dağıtım hattı üzerinden yaklaşık 12,5 tWh elektrik dağıtımı gerçekleşmektedir. Bu değer, Türkiye nin tüketilen enerjisi göz önüne alındığında % 7,3 lük orana tekabül etmektedir.
15.03.2013 tarihinde, yapılan ihaleyle Toroslar EDAŞ ın hisselerinin tamamı 1.725 milyar ABD Doları bedelle Enerjisa tarafından alınmış ve hisselerin devir işlemi 01.10.2013 tarihinde tamamlanmıştır.
8- Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. (MEDAŞ):
Konya, Aksaray, Niğde, Kırşehir, Nevşehir ve Karaman illerini kapsayan; 6 il, 65 ilçe, 331 belde, 1379 köyün buludunduğu bu dağıtım bölgesi Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. (MEDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
Yaklaşık 1.6 milyon abonenin bulunduğu Meram EDAŞ dağıtım bölgesindeki abonelere dağıtılan enerji 6 Milyar kWh civarındadır.
Meram Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 440 milyon ABD Doları bedelle Alarko-Cengiz Ortak Girişim Gurubu tarafından 30.10.2009 tarihinde alınmıştır.
9- Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. (Başkent EDAŞ):
Ankara, Bartın, Çankırı, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale ve Zonguldak illerini içine alan bu bölge dağıtım şebekesinin ve hizmet verilen coğrafi alanın büyüklüğü dikkate alındığında Türkiye nin en büyük dağıtım bölgesidir. 2012 yıllı verilerine bakıldığı takdirde 100.000 km lik dağıtım hattında, 13,6 milyar kWh elektrik dağıtımı gerçekleşmiştir.
3,6 milyon abonenin yani yaklaşık olarak 7 milyon kişinin elektrik erişiminin sağlandığı bu bölge, Türkiye nin tüketilen enerjisi bakımından %9 unu oluşturmaktadır.
1 Temmuz 2008 tarihinde, Başkent EDAŞ hisselerinin %100 ünün blok satış yöntemiyle özelleştirilmesi için yapılan ihale sonucu 1.225 milyar ABD Doları bedelle Enerjisa devralmıştır.
10- Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AEDAŞ):
Antalya, Burdur, Isparta illerini kapsayan dağıtım bölgesi Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AEDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Bölgedeki toplam abone sayısı yaklaşık olarak 1.6 Milyon olan bu bölgede, yıllık olarak abonelere dağıtılan enerji miktarı 7 Milyar kWh civarındadır.
12.11.2012 tarihinden Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 546 milyon ABD doları bedelle Limak-Cengiz-Kolin Ortak Girişim Grubu tarafından alınmıştır.
11- Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. (Gediz EDAŞ)
İzmir ve Manisa illerinin dahil olduğu dağıtım bölgesini kapsayan dağıtım bölgesi Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. (Gediz EDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Yaklaşık 2.4 Milyon abonenin bulunduğu bu bölgede abonelere yıllık olarak dağıtılan enerji ise 14 Milyar kWh civarındadır.
19 Aralık 2012 tarihinde yapılan Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 1.231 Milyar ABD doları bedelle Elsan-Tümaş-Karaçay Ortak Girişim Grubu tarafından alınmış ve hisselerin devri 14.06.2013 tarihinde gerçekleşmiştir.
12- Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. (UEDAŞ)
Marmara nın güneyinde bulunan; Bursa, Balıkesir, Çanakkale ve Yalova illerini kapsayan dağıtım bölgesi Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. (UEDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
2.2 milyon aboneye hizmet verilen bu dağıtım bölgesi 35501 kilometrekarelik bir alana sahiptir. Türkiye nin tüketilen elektrik enerji değerleri göz önüne alındığı takdirde %9 luk bir orana tekabül etmektedir.
Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 940 milyon ABD Doları ihale bedeliyle Limak-Cengiz-Kolin Ortak Girişim Grubu tarafından alınmış ve hisselerin devir işlemi 01.09.2010 tarihinde tamamlanmıştır.
13- Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. (TREDAŞ)
Kırklareli, Tekirdağ, Edirne illerinin dahil olduğu bu dağıtım bölgesi Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. (TREDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
1.57 milyon kişinin yaşadığı 20000 kilometrekarelik alandaki hat uzunluğu 18000 km civarındadır. Bu bölgedeki abone saysı yaklaşık 1 Milyondur ve abonelere yıllık dağıtılan enerji 7 Milyar kWh civarındadır.
09.08.2010 tarihinde yapılan Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 575 Milyon ABD doları bedelle IC Holding tarafından alınmış ve hisselerin devri 30.12.2010 tarihinde gerçekleşmiştir.
14- Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş. (AYEDAŞ)
İstanbul Anadolu Yakası dağıtım bölgesinin bulunduğu bölge Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım A.Ş. (AYEDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Yaklaşık 4.7 milyon kişinin elektrik erişimini sağlayan bu bölgenin dağıtım hattı uzunluğu yaklaşık 18.500 km dir. Bu bölgede yaklaşık 10 milyon kwh elektrik dağıtımı gerçekleşmektedir. Türkiye nin tüketilen enerjisi göz önüne alındığında %5.8 lik orana tekabül etmektedir.
15.03.2013 tarirhinde, özelleştirme kapsamında yapılan ihale sonucu 1.227 milyon ABD Doları karşılığında AYEDAŞ hisselerinin tamamı Enerjisa tarafından alınmış ve devir işlemi 01.08.2013 tarhinde tamamlanmıştır.
15- Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. (SEDAŞ)
Sakarya, Kocaeli, Bolu, Düzce illerinin dahil olduğu bu dağıtım bölgesi Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş (SEDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
4 il, 45 ilçe, 66 belediye, 1441 köyün bulunduğu ve yaklaşık 3 Milyon kişinin yaşadığı bu dağıtım bölgesindeki abone sayısı 1,4 Milyon dur. Abonelere dağıtımı yapılan enerji yıllık enerji miktarı ise yaklaşık 8 Milyar kWh dir.
01.07.2008 tarihinde yapılan Sakarya Elektrik Dağıtım A.Ş. (SEDAŞ) ın hisselerinin tamamı 600 Milyon ABD doları bedelle Akkök Akenerji CEZ Ortak Konsorsiyumu tarafından alınmış ve hisselerin devri 11.02.2009 yılında gerçekleşmiştir.
16- Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. (OEDAŞ)
Eskişehir, Afyon, Bilecik, Kütahya, Uşak illerini kapsayan dağıtım bölgesi Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. (OEDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Bölgedeki toplam abone sayısı yaklaşık olarak 1.4 Milyon olan bu bölgede, yıllık olarak abonelere dağıtılan enerji 5.2 Milyar kWh civarındadır.
2010 yılında Yıldızlar SSS tarafından 485 Milyon ABD doları bedelle devralınan Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş. hisseleri, Yıldızlar SSS in ihale borçlarını ödeyemediğinden dolayı 585-590 Milyon ABD doları bedelle Polat İnşaat a satıldı.
17- Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. (BEDAŞ)
Boğaziçi Elektrik Dağıtım bölgesi İstanbul un Avrupa Yakası nı kapsamaktadır.
3.573 kilometrekarelik alanda yaklaşık 4.3 milyon aboneye yıllık 25 Milyar kWh elektrik dağıtımı yapmaktadır. Bu değer Türkiye dağıtım piyasasının %13 lük pazar payına karşılık gelmektedir.
14.12.2012 tarihinde, özelleştirme kapsamında yapılan ihale sonucu 1.960 milyar ABD Doları karşılığında BEDAŞ hisselerinin tamamı Limak-Cengiz-Kolin OGG tarafından alınmış ve devir işlemi 28.05.2013 tarihinde tamamlanmıştır.
18- Kayseri ve Civarı Elektrik Türk A.Ş. (KCETAŞ)
Bu dağıtım bölgesi diğer dağıtım bölgelerinden farklı olarak 1990 yılında özelleştirilmiş bir bölgedir. Ve TEDAŞ a bağlı değildir.
Yaklaşık 600 bin abonenin bulunduğu bu dağıtım bölgesinde abonelere dağıtımı yapılan enerji miktarı yıllık 3 Milyar kWh dir.
19- Aydem Elektrik Dağıtım A.Ş. (Aydem EDAŞ)
Denizli, Muğla, Aydın illerinin dahil olduğu bu dağıtım bölgesi Aydem Elektrik Dağıtım A.Ş. (Aydem EDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
Yaklaşık olarak 1.5 Milyon abonenin bulunduğu bu bölgede abonelere dağıtılan yıllık enerji mktarı ise 6 kWh civarındadır.
2007 yılında yapılan Aydem Elektrik Dağıtım A.Ş. ın hisselerinin tamamı 110 Milyon ABD doları bedelle Bereket Enerji tarafından alınmış ve hisselerin devri 2008 yılında gerçeklemiştir.
20- Göksu Elektrik Dağıtım A.Ş. (Göksu EDAŞ)
Kahramanmaraş, Adıyaman illerini kapsayan dağıtım bu bölgesi Göksu Elektrik Dağıtım A.Ş. (Göksu EDAŞ) olarak adlandırılmaktadır.
Bölgedeki toplam abone sayısı yaklaşık olarak 520 bin olan bu bölgede, yıllık olarak abonelere dağıtılan enerji 4 Milyar kWh civarındadır.
24.11.1996 yılında yapılan Göksu Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 60 Milyon ABD doları bedelle AKEDAŞ tarından alınmış, itirazlar ve hukiki süreçler nedeniyle hisselerin devri 2011 yılında gerçekleşmiştir.
21- Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. (YEDAŞ)
Samsun, Amasya, Çorum, Ordu, Sinop illerini kapsayan dağıtım bölgesi Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. (YEDAŞ) olarak adlandırılmıştır.
Yaklaşık 1.5 milyon abonenin bulunduğu 40344 kilometrekarelik bu YEDAŞ dağıtım bölgesinde abonelere dağıtılan eneji miktarı 4.9 Milyar kWh civarındadır.
30.12.2010 tarihinde Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. nin hisselerinin tamamı 411.5 Bin ABD Doları bedelle Çalık Holding tarafından alınmıştır.
