bu benzin fiyatlari kadar "politik malzeme" cikaran konu yok. bir kisi de cikip gercek nedenini aciklamamis. hicbir seyi degistirmeyecegini biliyorum ama ben bir deneyeyim kendimce. belki ilgilenen biri cikar.
once gercekler:
dunyada benzinin en pahali satildigi ulke (veya ilk bikac ulkeden biri) bizim ulkemiz. dogru.
bunun nedeni, gelir vergisi toplayamayan bir devlete sahip olmamiz yuzunden, devletin gelir kalemlerinin bu cesit vergilerle saglanmasi. maliyenin serbest meslektekilerden vergi toplamaya veya hacze gucu yetmiyor. bu yuzden vergisinden kacamayacaginiz seyleri alirken kesiyor vergiyi.
bunlar tamamsa simdi fark edilmeyen veya bilinmeyen noktalara gelelim:
bu hukumeti ben de sevmem. ama tum sacmaliklarina ragmen, benzin ustundeki (zaten hayvani olan) vergiyi son birkac yilda arttirmadilar.
benzin pompa fiyatlari da belli bir formule gore otomatik ayarlaniyor. biri cikip "hadi 5 kurus arttiralim, olmadi 3 kurus indirelim" demiyor.
uluslararasi petrol fiyati neyse, ona gore belli bir formulde, dolar kuruyla carpiliyor ve bulunuyor.
petrol varil fiyatlari son bikac ayda 100 dolara vurdu. ama son 20 gundur, ABD'deki resesyon endiseleriyle beraber 93 dolara indi. su andaki indirimin nedeni bu.
3-5 yil once petrolun varili 30 dolarlardaydi. yani sirf Turkiye'deki fiyatlar katlanmadi. ABD'de ornegin, 1 galon (3.8 lt) benzin o zamanlar 40 centken, simdi eyaletine gore 2.5-3 dolar arasinda.
peki bundan sonra ne olur?
- eninde sonunda bitecek bir dogal kaynagin fiyati zamanla 200 dolar da olacak elbet. o zaman hybrid motosikletler bile gelebilir.
- devletin maliyesi gelir vergisi toplamayi basarabilirse, benzin, telekom, motorlu tasit gibi mal/hizmetlerdeki "kacisi olmayan" vergiyi indirebilir. yani bakkaldan fis almaya alisirsaniz, seyyar saticilarin kokunu kurutursaniz, pazar yerine supermarketten alirsaniz... o zaman ozel vergiler azalir. bu bir tercih meselesi. ya orda odeyeceksin, ya surda.
ulkenin sorunu genel anlamda vergilerin yuksek olmasi degil. gelir esitsizligine ek olarak, az sayidaki zenginin vermedigi vergiyi cok sayidaki dusuk gelirlinin vermek zorunda kalmasi.