Konu epey bambaşka yerlere gitmiş ama iktisat konusunda bilgisine güvenen birisi olarak birkaç kelam edeyim.
Türkiye'de serbest piyasa denilen yapı, özellikle araç piyasasında, sarı site yüzünden oldukça zarar görmüş bir piyasa. Tam rekabet piyasası gibi çok sayıda alıcı ve satıcının buluşup fiyatları özgürce belirlediği bir platform olabilir ancak, platformun kendisi tekel. Haliyle, bu tekel yapı, tüm ilanların tek bir noktada kümelenmesine neden oluyor. Yani sarı site dışında x - y - z siteleri de olsa, bunlara da bakarak ortalama bir fiyat bulunabilir, ancak olan bu siteler neredeyse yok hükmünde. Haliyle burada belirlenen fiyatlar tüm piyasayı belirliyor. Bu bilgiyi bir elde tutalım.
Bu ülkenin birer vatandaşı olarak, hepimiz sonuna kadar tam bir Ortadoğuluyuz malumunuz. Bizdeki adet şu şekildedir. Malı alırken "pazarlık sünnet" diyerek mümkün olan en ucuza alıp, "Peygamber Efendimiz de tüccardı" deyip, en pahalıya satmak amaçlanır. Bu ahlaksızlık bambaşka bir tartışma konusu ama genel yönelimin bu şekilde olduğu kesin. Ya adamın motoru 10 bin lira. İlana 12 bin liradan çıkmaya çalışıyor. 2 bin lira da pazarlık payıymış. Yuh be kardeşim. 10 bin liralık malda 2 bin lira pazarlık payı mı olur? 300 olur, 500 olur. Ama bunu yapan da işte bu pazarlık sünnettir istismarcıları. Yahu sıfırı 19 bin lira olan motorumu daha 250 km'deyken 17000 liradan ilana koydum. Adam yalvar yakar 15 bin lira teklif ediyor. İnsanlar iyice şuurunu kaybetmiş durumda. Git 15 bin liralık motor al diyorum, onu da istemiyor. Ha benden motoru 15 bine alsa, kendisi 15500'e satmaz, arkamdan da "kerizden 19 bin liralık motoru 15 bine kapattık" diyerek goygoy yapar. Yani, bizde alıcılar ölücü, satıcılar da gözü tok olduğu için, fiyatlar sürekli olduğundan en az 20-30% fazla yazılıyor. Bu fiyatları arttıran bir faktör.
İkincisi, salgın dolayısıyla üretim aksayınca, saçma sapan fiyatlar ortaya çıktı. Mesela bir süredir CRF 250 sayfasını takip ediyorum. Sıfır motor yok, anlıyorum. İyi de abicim, ithalatçısının sıfırına 35-36 bin fiyat biçtiği motorun 5 yaşındaki, 50 bin kilometredeki modeline 30 bin lira istemek nedir ya? Adam motoru almış, 3000 - 5000 km kullanmış, rodajını nasıl yapmış belli değil, sıfırından 5000 lira pahalı satmaya çalışıyor. Kardeşim, bu motorlar bu fiyata satılmıyor, aynı ilanlar aylardır dönüp duruyor. Çünkü iktisatta fiyatın talep esnekliği diye bir kavram vardır. Sen kanser ilacı mı satıyorsun ben senin 40 bin liralık malını sıfırı yok diye 50 bine alayım? Arazi motoru satıyorsun, tamamen keyif işi, talebinin fiyat esnekliği oldukça yüksek bir mal. Evet, mal satılmıyor ama, bunu göre insanlar da bu motor x ederse benimkisi x+1 eder deyip, fiyatı şişirdikçe şişiriyor. Çünkü neden? İlk maddeye geldik. Sarı site tekel hale geldiği için, rekabetçi fiyatların oluşacağı başka platform olmadığı için, herhangi bir otomatik kontrol mekanizması işlemiyor. Serbest ticaret destekçileri buna "görünmez el - invisible hand" derler. Ama serbest piyasa yok ki fiyatlar dengeye gelsin? Olsa sarı site gibi 3-5 site daha, millet kalkıp "orada fiyatlar kazık, diğer siteye bakalım" diyecekler, sarı site de kimsenin böyle kafasına göre fiyat atıp tutmasına izin vermeyecek müşteri kaybettiği için.
Yani, karşımızda tekel bir platform var. Bu platformda da hem ticaret etiğinden gram nasibini almamış, hem de iktisadın temellerinden bir haber yüzbinlerce insan var.
Motomania, bu konuda bir adım attı. Birincisi, sarı sitenin motor almak için zorunlu bir platform olmadığını ortaya koydu. Bir instagram sayfası sayesinde 1 haftada 30 küsur motor satıldı. Bu bir başlangıçtır arkadaşlar. Büyük değişimler küçük adımlarla başlar. Sarı site yıllar içinde bu hale geldi. Bu tekel pozisyonu da bir günde yıkılacak değil. Böyle ufak tefek bir şeyler başlayacak ki, bu bütün piyasayı alt üst eden düzen yıkılsın. Tak diye olacak mevzular değil bunlar.
İkinicisi, yukarıda uzun uzun anlattığım üzere, maalesef halkımız ticarette ahlaksız. Kontrol mekanizması olmazsa sonuç belli işte. Millet galericiler yüzünden sıfır arabaları 20-30 bin pahalıya alıyor aylardır. Bir kontrol mekanizması şart bu ahlaksızlığın önüne geçmek için. Motomania'nın kriterleri ne kadar doğrudur, bunu tartışırız. Ancak bu fahiş fiyat belirleme konusunda bir adım atması bile yeterince iyi bir hareket. Piyasadan habersiz bir adamın belirlediği fiyat bütün piyasayı manipüle edeceğine, en azından 4 kişi bir araya gelip adil olduklarını düşündükleri bir fiyat belirliyorlar. Ki sistem işe yarıyor ki bir instagram sayfası sayesinde 1 haftada 30 motor satılıyor.
Ayrıca, adam demiyor ki bana ilan vermek zorundasınız. Eğer fiyat hoşunuza gitmiyorsa gidin sarı siteden alın. Ben size neden bu kadar eleştiri aldığını söyleyeyim. Çünkü ticaret ahlakından nasibini almamışlar, bu tip girişimler yüzünden kolay yoldan elde ettikleri kazanç kapısından olmaktan korkuyorlar. Onlar kolay yoldan elde ettiği 5-6 bin lira, kimimizin 2 aylık maaşı beyler. Haftanın 6 günü, günde 8 saat çalışıyor adam 2 ay, ve birisi o emeği "piyasada motor yok" argümanı ile cebine atmaya çalışıyor. En kral kapitalist mezarında ters döner bu hareket karşısında. İstiyorlar ki böyle beleşten atsınlar ceplerine parayı. O yüzden bu bozuk düzene müdahale etmeye çalışan kim varsa kuduz gibi saldırıyorlar. Bakın, sarı site orada. 40 bin liralık motoru 50 bine satmak istiyorsanız sizi tutan yok. Ama milleti kerizleyemeyeceksiniz diye kuduruyorsanız da daha çok kudurursunuz.
Motomania'nın sahibi üslubunu çok beğendiğim bir insan değil açıkçası. Ama Sezar'ın hakkı Sezar'a. Milletin sürekli dile getirdiği, şikayet ettiği konu hakkında bir adım attı. Bozuk düzenden yolunu bulmayan bir insan makul düşünebiliyorsa bunu ancak takdir eder.
Motopixel'e gelince

Hayatta çok az insandan irrite olduğum kadar irrite oluyorum kendisinden. Benim için sahip olduğu tüm tavırlar çirkinliğin vücut bulmuş hali. Kanalımı izleyene bedava motor veriyorum dese izlemem. O yüzden o kendi işine baksın, öyle boş boş konuşup reklam yapmaya devam etsin. Kendi yapmaya maçası yemeyeceği işler hakkında da haybeye atıp tutmasın.