Kaza Videoları İzlemenin Sürücü Davranışı Üzerine Etkileri

[Punctum]

Biliyoruz ki, farklı sosyal mecralarda en çok izlenen içerikler arasında genellikle kaza videoları başı çekiyor. Bunu özellikle periyodik olarak servis eden ünlü hesaplar da var. Ciddi bir görüntülenme, reyting alıyorlar. Bir sonraki bölüm heyecanla bekleniyor, falan...

Peki bu tür kaza videolarını izlemenin sürücülerin davranışı üzerinde nasıl bir etkisi var? Gerçekten kaza videoları izleyerek duyulan korku veya tehdit algısı ile sürücüler kendi sürüş davranışlarını değiştiriyorlar mı, yoksa bu bir illüzyon mu sadece? Veya sadece bir reyting malzemesi mi gerçekten?

İşte 3 araştırmacı, 1990-2011 yılları arasında yaptıkları akademik çalışma ile bunun yanıtını almaya çalışmışlar ve ortaya hiç beklenmedik ilginç sonuçlar çıkmış.

The impact of threat appeals on fear arousal and driver behavior: a meta-analysis of experimental research 1990-2011 - PubMed

The existing empirical research exploring the impact of threat appeals on driver behavior has reported inconsistent findings. In an effort to provide an up-to-date synthesis of the experimental findings, meta-analytic techniques were employed to examine the impact of threat-based messages on...

pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Tam metin burada;

The Impact of Threat Appeals on Fear Arousal and Driver Behavior: A Meta-Analysis of Experimental Research 1990–2011

The existing empirical research exploring the impact of threat appeals on driver behavior has reported inconsistent findings. In an effort to provide an up-to-date synthesis of the experimental findings, meta-analytic techniques were employed to examine the impact of threat-based messages on...

journals.plos.org

Enteresan biçimde, uyandırılan korku etkisi ile (örneğin kaza videoları), korku uyarımının arttığı ancak buradaki tehdit algısının sürücü davranışı üzerine anlamlı bir etkisi olmadığı sonucuna varılmış.

"Large effects emerged for the level of fear evoked, with experimental groups reporting increased fear arousal in comparison to control groups (r = .64, n = 619, p<.01). The effect of threat appeals on driving outcomes, however, was not significant (r = .03, p = .17). This analysis of the experimental literature indicates that threat appeals can lead to increased fear arousal, but do not appear to have the desired impact on driving behavior."

"Studies using a video-based manipulation produced particularly strong effects on fear (r = .64, n = 273, p<.05), with no effect on driving behavior/intentions (r = −.01, n = 1610, p = .62). The studies included used male-only or mixed samples. Focusing on males, (k = 5, n = 925) the threat-appeals had no impact on this sub-sample (r = .05, p = .06). Since there were no studies that used a female-only sample, we cannot compare across genders."

Peki hal böyle ise, neden ısrarla kaza videoları yayınlanarak sürücülerin korku duyguları uyandırılmaya çalışılıyor. Bunun izleyenlere yararı mı var, yoksa kaza videoları izlemenin keyfini çıkara mı dönüştürüyoruz?

Ne dersiniz?

 

[natijax]

kaza videosu izliyorum hataları görmek faydalı. değerlendirme yapıyorum. ne yapılmalıdır onu düşünüyorum. tabi üzerine makale yazacak kadar düşünmüyorum anında o an izlerken kafamda ulan sağa kırsana diyorum misal.

ciddi faydalıdır ama bir noktadan sonra boşa izlemek gibi bir şey. belki biraz dinç tutabilir arada izlemek lazım. çok farklı kazalar var büyük başarı diyesi geliyor insanın. biraz ego yapıyorum. misal burada bu kazayı yapmak da büyük başarı.

ama son 1 yıldır izlediklerim bana bir yeni bakış açısı katmadı.
önceden fayda sağlıyordu yeni şeyler düşündürüyordu bir süredir yakalayamadım zaten izlemiyorum da çok.
denk gelirse 1-2 sahne sonra sıkılıp kapıyorum.

özetle, arada izlenmeli. hatta denk geldikçe izlenmeli. olaya korku olarak değil de, bilinç olarak bakmak lazım.
bazen o kadar alakasız kazalar oluyor ki yani ölüm gerçekten gelmiş diyorsun.

 

[Alpbatur]

Ben faydalı olduğunu düşünüyorum. Korku uyandırması bile başlı başına faydalı bence. Korku dışında olası farklı kaza senaryolarını görmemizi sağlıyor...

 

[Burak Kara]

motorculuğa yeni başladığım donemde çok kaza videosu izledim.

ayağı, bacagı, kafası kopanlar.

bence özellikle kafası pek çalışmayan genc arkadaslar için faydası var.

bakın işte gencler, herseyin bitmesi bu kadar kolay.

bi de önündeki araca "ananı skim yuru yaaaa" dedikten hemen sonra virajda bir anda düşüp bariyere patlayıp ölen arkadas vardı. o da etkilemişti beni.

virajda bir yağ birikintisinin(mesela)bizi oldurebildiğini görmek beni olumlu anlamda etkiliyor.

 

[Psyduck]

Ne dersiniz?

Açıkçası Zafer Akçay videoları trafikte beni bir çok kazadan kurtardı. Onun dışında boş boş kaza videosu izlemiyorum zaten. Bu aradan araba çıkar dediğim yerden, bu öküz sinyalsiz döner dediğim yerden genelde geçmeyip beklemeye başladım ve gerçekten o aralardan geçsem kaza yapacaktım. Çünkü Zafer Akçay videolarından görüp, bunun aynısı olabilir dediğim şeyler oldu. Yani bence sadece kaza videosu izlemek olarak bakmak yerine, neden kaza yaptı, kaza olmaması için ne yapabilirdi analizi yapan birinin videolarını izlemek sürücü davranışlarını değiştiriyor. Kendimden örnekle değişti.

 

[espresso]

Açıkçası Zafer Akçay videoları trafikte beni bir çok kazadan kurtardı. Onun dışında boş boş kaza videosu izlemiyorum zaten. Bu aradan araba çıkar dediğim yerden, bu öküz sinyalsiz döner dediğim yerden genelde geçmeyip beklemeye başladım ve gerçekten o aralardan geçsem kaza yapacaktım. Çünkü Zafer Akçay videolarından görüp, bunun aynısı olabilir dediğim şeyler oldu. Yani bence sadece kaza videosu izlemek olarak bakmak yerine, neden kaza yaptı, kaza olmaması için ne yapabilirdi analizi yapan birinin videolarını izlemek sürücü davranışlarını değiştiriyor. Kendimden örnekle değişti.

Ben de bu şekilde düşünüyorum. Zafer Akçay'ın videolarında anlatıyor ne hata var söylüyor o şekilde olunca izleyip bir şey öğrenme imkanı oluyor. ama sırf izlensin, takipçi gelsin diye paylaşılmış videoları izleyemiyorum, zaten kötü kaza videolarını görünce fena oluyorum. Bu tarz içerikler bana şiddet pornografisi gibi geliyor.

Zaten ben çok şiddet içeren filmleri de izleyemem, mesela kill bill filmi vardı meşhur, onu izleyemem deyip izlemedim ama karşıma ordan buradan çıkan fragmanları bile kötü hissettiriyor.

 

[sampsonte]

ben hiçbir trafik eğitimi almadan motosiklet sürmeye başladım hala da almadım almayı da düşünmüyorum sürmeden önce 2 yıl kadardır sadece youtubedan içerik izliyordum ilgim olduğu için motosiklet almayı bile düşünmüyordum o zamanlar uğur ertekinin zafer hocanın vs artık trafikte araçların ne yapabileceklerini tahmin edebiliyorum görmediğim bi yerin arkasından yaya çıkabileceğini veya araç çıkabileceğini tahmin edebiliyorum bu sayede onlarca kaza yapmaktan kurtuldum bu yetkinlik bana gökten gelmedi bu eğitim videolarından geldi

 

[tecrube0]

bi de önündeki araca "ananı skim yuru yaaaa" dedikten hemen sonra virajda bir anda düşüp bariyere patlayıp ölen arkadas vardı. o da etkilemişti beni.

virajda bir yağ birikintisinin(mesela)bizi oldurebildiğini görmek beni olumlu anlamda etkiliyor.

Sanırım Can R1 den bahsediyorsun .

 

[oldcockroach]

Özellikle kgys ve youtubede ki kaza videolarını izlerim çok faydası oluğuna inanıyorum. Bazen demek böyle gerizekalılıklar da yapabiliyorlarmış dediğim senaryolar gerçekleşebiliyor.

 

[4strings]

Videolar film izler gibi (duygularla) değil de belgesel izler gibi (bilgi edinmeyle) izlenirse faydalı olabilir.

 

[tigermbz]

bu aletin üzerinde dikkatli olmamız gerektiğini anlamamız gerek. bu, kendi tecrübelerimizle olur daha çok. başkalarının tecrübeleriyle olur mu peki? meh...
ülkemizde trafiğin bir habitat, bir savana olduğunu bilmemiz gerek
bunun dışında bu videoları izlemenin bir noktadan sonra faydadan çok zarar vereceğini düşünüyorum
temkin faydalıdır, korku hissi arttıkça olay zararlı hale gelir

 

[smtpulsar150]

Şahsen bende motosiklet hayatıma Barkın abinin videoları ile başlayıp kendi başıma kışın kapalı garajda kolona telefonu sabitleyip tam ekipman dengede durma gidon kitli tam tur dönme, yavaş gitme vs. gibi izleyerek öğrendim daha sonra hayati bilgiler videolarını trafikte uygulayarak 50 bin km civarı tek kazayı yara almadan atlattım 2. motorumu (scooter) aldığımdan beri de hem zafer akçay hem altın elbiseli adam videolarını ara ara izleyerek bilgileri güncel tutmaya çalışıyorum. Ben faydasını görüyorum korku var mı var ama bilinçli sakin ve soğuk kanlı davranarak bir çok küçük veya büyük kazayı videolar sayesinde atlattım.(mekanı cennet olsun barkın abiyi hatırladıkça özlüyorum.)

 

[Punctum]

Doğal olarak herkes kendi deneyimlerinden ve çıkarımlarından bahsetmiş. Temel bekntimiz de bu yönde zaten...

Ancak makaleyi biraz daha derinlemesine incelersek, burada yapılan meta analiz aslında önceki litaratürlerde bulunmayan ve özellikle trafikteki sürüşe özgü olmayan tehdit çağrılarına ve bunun yol güvenliğine olan etkilerine odaklanmış.

"As noted earlier, the experimental literature offers a useful source of evidence on the causal relationship between exposure to threat appeals and driving outcomes, but has reported inconsistent findings. Researchers have offered a number of reasons for this [11]. One explanation is that experimental studies have operationalized and measured independent and dependent variables in different ways [5]. In a laboratory setting, driving tends to be measured through self-report ‘intention to act’ measures [e.g. 4], driving simulators [e.g. 12] or simulated driving scenarios, presented through digital video images (e.g. Video Speed Test [VST]; [ 13], [14], [15], [16,17]). The ecological validity of such dependent variables has been criticized [e.g. 18], [19], as has the potential for social desirability biases to confound results [20]. The concern here is that discordant findings in the experimental literature may be due, at least in part, to the deployment of driving measures that differ in terms of their sensitivity to the effects of the experimental manipulations. In a meta-analysis, this could be evident as a cluster of significant findings, or comparable strong effects, among studies that used one specific type of dependent variable."

Aslında mesele, kaza videoları izleyerek (veya daha önce benzer geçirdiğimiz bir kazayı/kaza olasılığını hatırlayarak) yaşadığımız korku duygusunun, gelecekte benzer bir durumdan veya bu durumun tekrarlanma eyleminden kaçınma isteğini zorlayarak, kişideki suçluluk psikolojisini pekiştiren bir "duygusal kalıntıya" yol açması diyor Baumeister ve arkadaşları. Buradaki temel iddia, korku gibi duyguların yakın etkisi davranış üzerine değil, bilişsel yetkinliğimiz (kavrama, idrak, vs.) üzerinedir.

"Baumeister and colleagues [21] suggest that the link between fear and behavior is complex. They propose that a key function of emotion is to provide feedback as to the appropriateness of different actions. For example, an individual may experience fear after engaging in a dangerous driving maneuver. This negative emotional state, and the desire to avoid a similar state in the future, forces the individual to reflect on the initial decision to accelerate past the vehicle, and to identify lessons (if-then rules) to avoid a repeat of the action (i.e. dangerous-bend approaching = do not pass). These rules, according to Baumeister, are stored with an ‘affective residue associating’ (p. 173) guilt with that action, thereby guiding future behavior. Their point is that the main proximal impact of emotions, such as fear, is on cognitions, and not on behavior."

Bir diğer teorik yaklaşıma göre; bir tehdit yeterince ciddi olduğunda (örneğin, tasvir edilen trafik kazasının sonuçları ciddi yaralanmaları içeriyorsa) ve algılanan etkinlik yüksek olduğunda (örneğin, insanlara daha yavaş sürmeleri tavsiye edildiğinde ve bunun kendileri açısından önemli ve başarılabilir olduğuna inandırıldıklarında), insanlar tehdidi kontrol etmeye daha çok motive olacaklardır (tehlike kontrolü). Başka bir deyişle, öneriyi benimseyeceklerdir (yani daha yavaş sürmek). Öte yandan, tehdit çok yüksek ve/veya algılanan etkinlik çok düşük olduğunda, insanlar uyumsuz psikolojik savunma mekanizmalarına (korku kontrolü) başvurarak tepki vereceklerdir. Bu durumda ya davranışlarını değiştirmeyebilirler yada tam tersini yapabilirler.

"when a threat is sufficiently severe (e.g. the consequences of the depicted road traffic collision involve serious injury), and perceived efficacy is high (e.g. people are advised to drive more slowly, and they believe this strategy to be effective and achievable by them), people will be motivated to control the threat by engaging in adaptive, protective actions (danger control). In other words, they will adopt the recommended response (i.e. drive more slowly). On the other hand, when the threat is too high, and/or the perceived efficacy too low, people will respond by engaging in maladaptive psychological defense mechanisms (fear control). They may not change their behavior, or they may change it in a maladaptive way."

Tabii birçok değişkeni, kişisel faktörleri, yerel davranışları, kültürel farkları hesaba katmak gerek ancak korkunun rölü, yaygın olarak kabul gören ampirik bir tehdit unsuru oluyor. Hatta bazı durumlarda, sürüş yeteneğini bir itibar kaynağı olarak gören bireylerde, ölümle ilgili tehdit çağrılarının tam tersine öz savunmacı tepkileri tetikleyebileceği ve bazı durumlarda riskli sürüş davranışlarında artışa yol açabileceği belirlenmiş.

"For example, Terror Management Theory [TMT; 28] has been applied to threat appeal research in a number of recent papers [3], [4], [10], [29], and emphasizes self-esteem as an important factor in moderating the effectiveness of threat appeals. Specifically, TMT suggests that, among individuals who view driving as a source of self-esteem, death-related threat appeals may provoke defensive responses, in certain cases leading to an increase in the risky driving behavior (for a recent meta-analysis of TMT research, see [30])."

Meselenin teorik altyapısı daha uzun ama kısaca fikir veriyor yukarısı. Tabii bunu kendi deneyimlerimize uyarlamak daha mühim. Yine de kaza videolarını izlerken biraz daha bilinçli olmakta yarar var. Her durumda yararlı mı, nasıl dersler çıkarmalıyız, videoları paylaşanların hedefi nedir, vb. sorular yanıt bekliyor olabilir.

 

[Alman_]

Zafer akçay videolarını izliyordum bıraktım gibi bir şey. Kazaların %90'ı acemi gına geldi artık. Sosyal medya da reels videoları izlerken denk gelirsem izliyorum artık. Daha sabah izlediğim mesela kocaeli sayfasındaydı sanırım sıkışık trafikte tırın önüne kadar gelip orada bekleyen andaval motosiklet sürücüsü trafik açılırken yol kenarındaki demir dubadan dolayı gidemeyen motoru altına alıp ezen tır videosunu izledim. Motorcu bir de atarlanıyor. Tırın en önüne kör noktasına gelmişsin nasıl görsün seni. Cahiller çok trafikte.

 

[Bergson]

Bir dönem nerede hangi ülke hatırlamıyorum kazarlarda ölen insanların resimlerinin ailelerinden izin alınarak işlerkyerlerde konulması vs tartışılıyordu...

Ben izlenmesi izlettirilmesi taraftarıyım. Hatta bir tık daha ileri gidip özellikle motosiklet kazaları sonrası" gösterilebilir ölçüde" ölü muayne işlemlerinin, kaza sonrası geride kalanların duygu düşüncelerinin kamu spotu olarak tekrar tekrar tekrar yayınlanması taraftarıyım.

Motosiklet benim için bir tutku ama aynı zamanda Lacuna Coil tshirtlü kolunda annem dövmesi olan çocuk demek motosiklet.

Bu ne demek diyecekler için yıllar yıllar önce bir motosiklet kazası sonrası üzerinde siyan Locuna Coil tshirtö olan, kolunda annem dövmesi olan yüzünün yarısı olmayan iç organları karnının üzerindeki siyah poşete konulmuş bir çocuk görmüştüm. Bu alete her bindiğimde mutlaka bir an kafamda Locuna Coil çalar ve bu çocuk aklıma gelir.

 

[Masetro35]

Bence Faydalı ama Beyni olanlar için faydalı olabilir.. yoksa öyle tipler var ki ne anlatsan boş , nefes alması bile külliyen zarar.
Misal Geçenlerde Kamyon altına giren tecrübesiz bir Kız vardı , onun videosuna çok üzüldüm , acemi arkadaşlar bunları izlerler ve gerçek hayatta nasıl kazaya karışabilirler gibiders çıkarırlar ise ne güzel.
Birde öyle videolar varki bunların başına bir şey geldiğinde gram üzülmüyorum. Masum İnsanların canını yakıp show yaparken kaza yapanlar yapsın .. en azından bir tehdit eksilmiş oluyor , tek isteğim olayla ilgisi olmayan masum Vatandaşa bir şey olmasın.

Ben Kendi payıma bu videolardan pay çıkarabiliyor.. Haa bak aynı hatayı yapmıştım , bundan sonra bir adım geri durmalıyım.. diyebiliyorum.
Bir anlık zevk almanın ne bedeller ile ödendiğini görüyorum..
yani hala bu videoları izleyip te ders çıkarmayan bir kesim var ise toplumsal bir sıkıntı yada hayata bakışları farklı insanlardır. Malum burası başka yerlere benzemiyor , başımıza 5. kattan saksı yada kedi bile düşebilir.. Çatıdan su tankı bile kafamıza düşebilir. Bizim Türk Milleti olarak ekstra ekstra dikkat etmemiz gerekiyor.

 

[F54]

kafaya takılmış ekşın kamerası daha fazla layk almak için gereksiz risk alan bir sürü ergen videoları dönüyor sosyal medyada onlara bakarak yapmamamız gerekenleri uygulamalı olarak öğreniyoruz sağ olsunlar diyeceğim ama olamıyorlar
motosiklet kullanıyorken aklınız başınızda gözünüz yolda diğer araçlarda/faktörlerde olsun her zaman tetikte olun rahata bağladığınız an geçmiş olsun

 

[tommygun]

Ben tura çıkacağım zamanların öncesinde bu tip moralimi bozacak , sürüş sırasında aklıma gelecek videoları izlemiyorum.