Fiberglass Grenaj ?

[ReBeR]

Arkadaşım, öncelikle bu konuda Türkiye'de en bilgili insanlardan biri olduğumu belirterek sana bu konuda yardımcı olacağım...

Genelde Türkiye'de grenaj yapımında kullanılan malzeme Polyester olsa da, aslında Polyester grenaj yapımı için çok yanlış bir malzemedir. Nedenlerine gelince... Kalıp için kullanılması çok yanlıştır çünkü Polyester kururken çekme yapar, yani kalıbını aldığınız malzemeden ürettiğiniz kalıp kuruken küçülür ve kalıptan aldığınız parçaların boyutları hiçbir zaman orjinal parça ile birebir tutmaz. Onun dışında Polyester yanıcı bir malzemedir, çalışması tehlikelidir. Diyelim ki polyester kullandınız ve kalıbınızı yaptınız, sonra bundan da parçalarınızı döktünüz. Motosikletin üzerinde gelen orjinal plastik grenajlardan daha ağır bir grenaja sahip olmuş olmanız olasıdır çünkü polyester ağır bir malzemedir. Aynı zamanda polyester son derece dayanıksız ve kırılgandır. Anadol arabalarının kaportaları polyesterden üretilmişti, hatırlayanınız var mı bilmiyorum ama kaporta en ufak bir darbede darmadağan olurdu. Kısacası polyester grenaj üretimi için çok yanlış bir malzemedir ve Türkiye dışında hiçbir ülkede özellikle yarış grenajları üretiminde kullanılmaz.

Polyester yanlış bir malzeme ise peki bunun yerine ne malzeme kullanmak gerekir? Bu sorunun cevabı çok basit... Epoksi (epoxy), cam elyafı, karbon elyafı. Şu anda Formula1 arabalarının kaportalarını bile epoksiden üretiyorlar. Epoksi reçinesi ve sertleştiricisi (hardener) olmak üzere iki sıvıdan oluşan bir maddedir. Epoksi ve elyaf kullanarak döktüğünüz parçalar orjinal parçalardam bile %30-40 oranında daha hafif olur. Binlerce çeşit epoksi var. Çalışma süresine, işleme sokacağınız materyale, v.s.. göre kullanacağınız epoksi değişiyor. Epoksinin çalışma süresi çok önemli, bunu yapacağınız parçanın büyüklüğüne ve yüzeyinin girintili çıkıntılı olup olmamasına göre belirliyorsunuz. Bu işin çok fazla detayı var. Seçeceğiniz elyafın örgüsünden, ağırlığına, kalıbı yaparken kullanacağınız tekniklere, kalıp ayırıcıya kadar bir sürü önemli püf nokta var. Bu konuda isteyenlere yardımcı olabilirim.

Aşağıda grenaj kalınlığını belirlemek için döktüğümüz bir uçak burnunun resimlerini koyuyorum. Aynı şekilde her türlü parçanın kalıbı alınabilir, kalıptan parça dökülebilir.

peki bu epoxy tekniğinde sadece kalıbı mevcut parçalardan mı çıkartabiliyoruz? yani kendi tasarladıklarımızdan yapılabiliyormu. cam (computer aided manufacturing) tekniği ile kalıp hazırlanabiliyormu? gerek el ile kağıda gerekse auto CAD ile kendi custom bike tasarımlarım var. gözden çıkardığım ve artık benim custom tecrübe makinam hale dönen bir çin krosum var!

 

[S.M.]

Boy, verdigin bilgiler icin cok tesekkur ederim. Aydinlatici oldu. Uretimlerimizde bizde CTP kullaniyoruz dolayisiyla oldukca hafif oldugunda hem fikiriz sanirim. Yanicilik, evet buyuk sorun. Kirilganlik, cok da onemli degil kaliplar nasil olsa elimizin altinda bulunacak kirildikca yenisini dokeriz. Ama, yinede haftasonu sirkette bizim ustalarla gorusmemde fayda var. Onumuzdeki hafta bu konuda geri donusumum olacak siteye beraber tekrar degerlendirelim.

 

[boy]

@ReBeR

peki bu epoxy tekniğinde sadece kalıbı mevcut parçalardan mı çıkartabiliyoruz? yani kendi tasarladıklarımızdan yapılabiliyormu. cam (computer aided manufacturing) tekniği ile kalıp hazırlanabiliyormu? gerek el ile kağıda gerekse auto CAD ile kendi custom bike tasarımlarım var.

Epoxy bir reçine ve epoxynin yüzlerce çeşidi var. Üzerine uygulayacağınız malzeme için de farklılaşıyor. Biz yarış teknesi ve yarış uçağı dökerken birkaç çeşit epoxy kullandık. Ciba-Geigy ve West en iyi sonuçları vermişti. Epoxy, Reçine (resin) ve sertleştirici (hardener) olarak iki parçadan oluşuyor. Epoxyi her türlü şekilde kullanabilirsin. Burada teknik önemli. Bir parçanın aynısını yapmak için ne olursa olsun bir şekilde kalıba ihtiyacın olacak. İster bu kalıbı orjinal parça üzerinden alırsın, ister AutoCAD ile modellediğin şeyin kalıbını çıkartırsın. Biz yurtdışından bir tekne planı getirtip, burada AutoCAD'de çizip tek tek kalıbını almıştık. Bu konunun epoxy ile ilgisi yok. Kalıp alma teknikleri çok farklı bir konu. İstersen o konuda da yardımcı olabilirim.

West Epoxy Systems

@S.M.

Yanicilik, evet buyuk sorun. Kirilganlik, cok da onemli degil kaliplar nasil olsa elimizin altinda bulunacak kirildikca yenisini dokeriz.

Yanıcılık konusuna hiç girmeyeceğim, bu işle uğraşan bir tanıdığım var, bir sabah geldiğinde dükkanının yanmış olduğunu gördü Kırılganlık konusunda şunu söyleyeyim, döktüğün parçayı ne amaçla kullanacağına göre değişir. Konu grenaj ise kırılganlık en önemli şeylerden biri. Yarışta kaza anında grenaj yarışa devam edemeyeceğiniz şekilde kırılırsa bu puan alamamanıza neden olur, oysa ki polyester yerine epoxy kullanmışsanız, ufak bir çatlakla yarışa rahatlıkla devam edebilirsiniz. Ayrıca maliyet açısından düşünüldüğünde bir grenajla tüm sezonu çıkartmanız mümkünken, polyester kullandığınızda her kazada bir grenaj dökmeniz gerekir. En önemli şeylerden biri de hafiflik, epoxy ve karbondan dökeceğiniz grenaj ne olursa olsun diğer malzemelerden çok daha hafif ve çok daha sağlam olur.

 

[ReBeR]

sağol verdiğin site bana oldukça fikir kazandırdı. tek sorun (ki burda yazmayı tercih ettim, diğer arkadaşlarda faydalansın diye) maliyet. örneğin bir cbr 600 rr ın tam grenajı (orijinal grenajdan kalıp da dahil) ne kadara mal olur? ve bunu nerede yaptırabilirim?

 

[Ertuğrul_Öz]

Reçine, sertleştirici, cam elyafı oranlarını ayarlayarak imal edeceğiniz parçanın esnekliğini ayarlamak mümkün. Ancak kalıptan pürüzsüz bir yüzey çıkarabilmek için kalıba ilk kat olarak gel coat (jel kot denir) uygulamanız gerekir. Eğer direkt olarak cam elyafını yatırırsanız bozuk bir yüzey dolayısıyla oto macunuyla zor saatler sizi belkiyor demektir.

Cam elyafıyla çalışmanın zor yanlarından birisi düz olan cam elyafı tabakasının oval yüzeyler üzerine yatırılmasındaki zorluktur. profosyonel sistemlerde kalıp içinden havayı vakumlayarak elyafın oval yüzeye tam oturmasını ve kalıba tam temas ederek düzgün bir yüzey çıkmasını garanti ederler. Amatör uygulamalarda elyafı parçalayarak küçük yamalar halinde uygulamak gerekir ve bu da daha fazla epoksi reçine harcamak ve daha sert (dolayısıyla kırılgan) parçalar elde etmemize sebep olur.

Autocad üzerinden kalıp çıkarma konusuna gelince. Kabaca anlatmak gerekirse,3 boyutlu ortamda çizilen parça dilimlere ayrılarak kağıt üzerine 1/1 ölçekte çıktısı alınır ve konraplak üzerine yapıştırılıp kesilir. Bu kontraplaklar sırasına göre bir araya getirilerek üzerine bez gerilir ve üzeri kil ile kaplanıp işlenir ve kalıp hazırlama tamamlanır. Eğer seri imalat yapılmayacaksa bu işlem parçanın orjinalini almaktan daha pahalıya gelir.

Not: epoksi uygulaması öncesi, kopyası çıkarılacak parça üzerine en azından bir miktar gres sürmeniz veya streç film kaplamanız parçanın kalıptan ayrılmasını sağlar.

 

[boy]

@Ertuğrul_Öz

Ancak kalıptan pürüzsüz bir yüzey çıkarabilmek için kalıba ilk kat olarak gel coat (jel kot denir) uygulamanız gerekir. Eğer direkt olarak cam elyafını yatırırsanız bozuk bir yüzey dolayısıyla oto macunuyla zor saatler sizi belkiyor demektir.

Bu tür işleri yapmanın birçok yolu var ancak kalıbı yaparken direk olarak cam elyafı yatırabilirsiniz. Bu sorun çıkartmaz çünkü zaten epoxy ile cam elyafını ıslattığınızda cam elyafının pürüzlü dokusu aynen cam gibi kaygan olacaktır. Kalıbı yaparken önemli olan yüzeyinin çok temiz olmasıdır çünkü kalıptan parça dökeceğiniz için kalıbın iç yüzeyinin çok pürüzsüz ve temiz olmasıdır. Bunu da çok ince su zımparası ile sağlayabilirsiniz. Kalıbı ne kadar özenip yaparsanız, kalıptan alacağınız parçalar o kadar pürüzsüz ve temiz çıkar.

Cam elyafıyla çalışmanın zor yanlarından birisi düz olan cam elyafı tabakasının oval yüzeyler üzerine yatırılmasındaki zorluktur.

Oval yüzeylerde nasıl sorun yaşadığını anlamadım? Çünkü cam elyafı dediğin şey kumaştır, düz ve oval yüzeylerde problem olmaz aksine köşeli ve dar yerlerde problem çıkartır. Cam elyafının çok çeşit kalınlıkta olanı var. Elyaf kalınlaştıkça kıvrılması zorlaşır.

profosyonel sistemlerde kalıp içinden havayı vakumlayarak elyafın oval yüzeye tam oturmasını ve kalıba tam temas ederek düzgün bir yüzey çıkmasını garanti ederler. Amatör uygulamalarda elyafı parçalayarak küçük yamalar halinde uygulamak gerekir ve bu da daha fazla epoksi reçine harcamak ve daha sert (dolayısıyla kırılgan) parçalar elde etmemize sebep olur.

Evet bahsettiğin tekniğin adı Vacuum Bag sistemi. Ancak bunu uygulamak için çok profesyonel bir sisteme gerek yok. Türkiye'de vakumlu saklama poşeti adıyla geçiyor, bazı yerler satıyor. Bu poşetlerin ağızları elektrikli süpürgeye uygun.

Türkiye'de satılan örnek Vacuum Bag

NOT : MT yönlendirmesinden dolayı direk ürün sayfasına bu linkten erişilemiyor, bu sitede vakumlu saklama poşeti diye aratırsanız ürüne ulaşabilirsiniz.

epoksi uygulaması öncesi, kopyası çıkarılacak parça üzerine en azından bir miktar gres sürmeniz veya streç film kaplamanız parçanın kalıptan ayrılmasını sağlar.

Amaç çıkarılacak parçanın kalıba yapışmasını sağlamak ama streç veya gres bu işin doğru malzemesi değil. PVA (Polivinil Alkol) adında bir sıvı var. DYO'da satılıyor, başka markalarda da var tabi. Litresi 7-8 YTL gibi bir şey. Bunu kalıbın içinde elyafı yatırıp epoxy uygulamadan önce birkaç kat sürüyorsunuz. Alkol içerikli olduğundan kısa sürede kuruyor ve kalıbın içinde gözle görülmeyen bir saydam tabaka bırakıyor. Bu sayede de hem parçayı kalıptan kolayca çıkartabiliyorsunuz hem de streçle çalışırken kaydıydı, kıvrıldıydı derdinden kurtuluyorsunuz. Tabi dediğim gibi birçok teknik var. Hangisi en iyisi tartışılır. Benim anlattıklarım yurtdışında uygulanan ve bizim senelerdir deneme yanılma ve araştırmaya dayalı uyguladığımız tekniklerdir.

 

[ReBeR]

kendime ince saçtan kalıp hazırladım neredeyse istediğim gibi oldu. epoksi temin etmeye çalışacam ikinci adım olarak. fakat çok büyük bir sorun var. kalıbı sol grenaj için ayarladım. sağ simetriğini nasıl yapacam. kalıbı sactan hyaptığım için sağ tarafa aynısını hazırlamam kesinlikle mümkün değil. elle yaptım çünkü. BOY arkadaşım, bir şek,lde aynı kalıptan simetirk olarak yapmam mümkün mü? ve hangi tür ve marka epoxy i kullanmalıyım? ve en uygun nereden temin edebilirim?

 

[GorkeM1]

Boy , şu anda modelleme ve kalıp çıkarma işlemine başlıyorum... Ileride alçıdan bir kalıbım olacak , o zaman yardımını isteyebilirim... saygılar

not: Polyester konusunda bilgim var fakat epoxy ile hiç çalışmadım , zamanı geldiğinde ufak yardımlarda bulunursan sevinirim.

 

[S.M.]

Arkadaslar topigi ben acmistim. Ancak uygulama sansim olmadan motorumu degistirdim. Su an kullandigim motorum da zaten grenaj yok desem yeridir. Artik uygulayan arkadaslar dan sonucu merakla bekliyorum.

 

[boy]

 

[htuter]

Merhaba
ben kalip cikartma ile ilgili yazınızı okudum ve epoxy den kalip yapmaya niyetlendim. sizde bir kac soru sormak istiyorum. kullandigim 2004 model varaderonun grenaslarini fiberden kalip alip fibere kevlar karisimi dokerek metal saglamliginda ve plastik hafifliginde yeni grenajlar yapma gibi bir hayalim var. kevlar - karbon kumasi buldum ogrendigim kadari ile epoxy recine ile birlikte bu karbon - kevlar kumas birlikte uygulandiginda acayip saglam bir yapi ortaya cikiyor bunun orneklerini gordum ogrenmem gereken su anda kalip cikartma sanatina baslangic yapma. bana amator olarak biryerlerden baslama icin tavsiyede bulunurmusunuz? okuduklarıma ragmen tam anlayamadigim bir kac nokta var. kopyasını cikartacagim grenajin kalinligini icerisine dokum yaparak nasil saglayacagim? yani iceriye kalip aldim diyelim bunun uzerine epoxy dokecem ama bunun kalinligini nasil ayarliyacagim ki orjinaline uygun olsun?
bir ikinciside vida yerlerini nasil yapacagim?
herhalde kalip bittikten sonra matkapla delik acacagim ve vidayi kaliba monte edip vida yuvalarina uygun plastigi nasil dokecegim?

yardimlarin icin cok sagol forumda bu isi ortaya emek koyabilecek insanlarla canlandiralim derim benim tecrubem az ama bir okadar da istegim var
huseyin

 

[özcancvs]

cbr 125 dokme yan sanayı grenaj takımını nerden bulabılırımm lutfen yardımcı olun

 

[ülgenhan]

konu eskiymiş ama bilgi arayanlar için kendi bilgimiz dahilinde yazalım azıcık.

-fiberglass karenaj yapımında dikkat edilecek ilk husus gel coat (jelkot) uygulaması. kalıbımıza uygun ayracı sürdükten sonra (çeşit çeşit ayraç bulunmaktadır, sprey ayraçlar genelde iyi sonuç verir) gel coat uygulamasını kapatıcı ama ince bir kat halinde yapmalıyız. sertleştirici kimyasalları doğru oranda karıştırmalıyız ki ne erken donup uygulamamızı bozsun, ne de geç donup sürdüğümüz yerlerden akarak bozulsun.

- elyaf uygulaması kısmında sabırlı ve dikkatli olmalıyız. esnekliği arttırsın diye muhakkak cam eyafını örgü elyaf olarak kullanmalıyız, yatırma sırasında hava bırakmamaya azami derecede dikkat etmeliyiz.

- elyafı yatırırken köşeli ve dar yerlere girmekte zorlanacağız. bu durumu aşmak için küçük parçalara ayrılmuş elyafı buralara düzgünce yerleştirmelyiz.

fiberglass'ın avantajı bir kez model ve kalıp işi halledildiğinde üretimin ucuz ve nispeten hızlı olmasıdır. plastik baskıları için hazırlanan kalıplar 80-100 bin tl arası değişirken aynı kalıplar 10- 20 bin civarına yapılabilmektedir. renk pigmentleri ve gel coat sayesinde de hazır renkli dökümler alınabilmektedir. eğer çift kabuklu bir kalıp yaptıysanız içte kalan gel coat sürülmemiş yüzey dahi bayağı düzgün çıkar.

dezavantajlarının başında ise yanıcı ve kırılgan bir malzeme olması gelir. esnetemiyorsak sağlamlaştıralım düşüncesine gidenler core-mat (piyasada koremat derler) kullanılabilir ama bu da ağırlığı arttıracaktır.

cam elyafı- polyester kilisi yerine karbon elyaf-epoksi reçine ikilisi kullanılarak daha maliyetli ama daha esnek ve sağlam sonuçlar alınabilir. youtube da "carbon fiber casting" sözcükleri ile arama yaptırırsanız çeştli sonuçlar yakalarsınız. ayrıca bu tekniği polyester kalıplara da uygulayabilirsiniz.

ayrıca bahsedilmiş ama tekrar etmekte fayda var, polyester yanıcı bir maddedir, binde iki oranında filan çekme yapar ve kalıp tipi polyester ile yapılmadığı ve bir yere sabitlenmediği sürece ufak ufak çalışır, şeklini zamanla kaybeder.

polyester lunapar oyuncaklarından heykel dökümüne kadar çok geniş bir skalada kullanılan bir malzemedir.