Konu biraz dağılmış. Laf lafı açmış. Ama farklı konularda da bilgilenmiş olduk. Bence güzel oldu. Donanımhaber gibi hissettirdi bir tık.
Başlık sahibi arkadaşın asıl sorusuna gelecek olursak sebeplere genel olarak değinilmiş zaten:
1 - Ürünün alınıp satılmasının yanında işletim maliyetine sahip olması
(Dükkan giderleri, çalışan maliyeti vs. olarak bahsedilmiş. Bu giderlerin tümü yurtiçi fiyatlandırma üzerinden olduğundan enflasyon farkı yansıtılmalı. 2024 ilk üç ayı için %15 olarak açıklandı yanlış hatırlamıyorsam. Bu döviz artışından bağımsız bir konu.)
2 - Ürünün karı için işletmecinin enflasyon farkı uygulaması da söz konusu
(Yani satıcı da ürünü 10 birime alıp 5 birim işletme maliyeti 5 birim de kar ekliyorsa, ürünün yine 10 birim olduğu durumda, 10 birimlik diğer kısma azami %15 ekleyerek, 21.5 birime satmalı. Burdaki azami ibaresini özellikle kullandım. Sonuçta bu kurumlar resmi değil, Belirli bir fiyat politikası uygulama zorunluluğu yok. Kar marjını daha da artırmak isteyebilir. Bu kişisel serbest ticaret durumu. Ha bunun yanında başka bir mesele daha var. Serbest ticaretin arz-talep dengesine göre hareketlenmesi. Yani bayii bu aracı distribitörün belirlediği fiyattan satmak durumunda normal şartlarda evet, ama bayiide araç yok, her gün yazılan var. Liste fiyatından verdiği aracı vatandaş iki gün sonra liste fiyatı +%20 ekleyerek satıyor mesela. Bayiide durur mu vatandaş böyle yapıyor, ben neden yapmıyorum diyor, yarak kaplama, kürek seramik uygulaması derken, oda fiyatı liste +%20'ye çekiyor. Bu işin vatandaş cephesi aybı, bunlar da yapıldı herkes biliyor. Mesela pandemi rahatlayınca bu muhabbetler bir tık azaldı ama bayiinin elinde 3 motor var. Biz bayiiye bağımsız olarak 4 kişi gidiyoruz. Ama üç motor var ya, birisi dışarda kalıyor, satıcı gözüne kestiğine diyor ki, sen bir 10 bin ateşle sana verelim. Bu da bayiinin aybı. Ama pandemi geçti piyasalar biraz bollaştı araç bakımından, bayiide araç var kimse almıyor, bayii diyor ki sana 200 bin lira indirim peşinde veya 300 bin kredi verelim 12 ayda öde. Araçlarda şu an böyle biliyorsunuz, motorlara yansımadı henüz. Neden motorlara talep daha fazla şu an.)
3 - Sezon diye tabir edilen mesele
(Aslında bunu üsttede açıklanan arz - talep kısmına da dahil edebilirdik. Motosiklet fiyatları yaz ve kış dönemi arasında hiçbir enflasyon ve döviz hareketliliği olmasa da farkeder biliyorsunuz.)
Hem yazılanları toparlamaya çalıştım, hem aklıma gelen farklılıkları eklemeye. Bu sorunun cevapları çoğaltılabilir. Şikayet edeceğim demişsin; bir sonuç alınacağını sanmıyorum, ebeni kadı sikse kime şikayet edeceksin derler. Bundan en alttakinden en baştakine herkesin haberi var. Ha peki napabiliriz, oturalım mı desen; ona da haklısın. Ateş sönmese de karıncanın safı belli olur. Toplu olarak hareket edilse de bir şey çıkacağını sanmıyorum ama öyle bir karar alınır çoğunluk desteklerse ben de katılırım buna. Zaten adalet anlaşıyımız sesi çok çıkan ve kalabalık tarafından desteklenenden yöne işlediği için azınlığın haklı olmasının herhangi bir karşılığı yok biliyorsunuz.
Finalde de demagojimi yapıp öyle gideyim;
"Bu ülkeye ve insanlarına ilişkin hiçbir şeyin, hiçbir zaman istediğim gibi olmayacağını biliyor; ve artık bundan acı duymuyorum.
Zeki Demirkubuz
