Motor askı düzeneğiyle ilgili yaptığım işlemi bitirdim. Stabilite yönünden büyük bir kazanım elde etmiş olsam da artan motor titreşimi ve kullandığım takozların uzun vadede bozulması olasılığı beni orijinal sisteme geri dönmek zorunda bıraktı. Bu işten tek kazanımım modifiye sonrasında ulaşmayı düşündüğüm rijitliğin aynen benim tahmin ettiğim şekilde olduğunu görmek oldu. Bunu anlamak için illa böyle bir şey yapmam gerekmiyordu hoş ama tescillemiş oldum bu durumu. Tabi sadece kendim için. Farkı gösterebileceğim bir video falan yok elimde. Kaldı ki motorun üstüne çıkmadan anlaşılabilecek bir fark değil bu zaten.
Askı düzeneğini ve bu yaptığım işlemleri falan merak eden olabilir diye bahsetmek istiyorum biraz bunlardan yine de.
Düzenekte ne nedir onu yazayım önce:
İlk fotoda 4 tane numara var:
1: Askı düzeneğinin şaseye bağlandığı esas yer
2: Düzeneğin dikey ve yataydaki iki parçasının birleştiği kısım
3: Takozların takıldığı bölge
4: Düzeneğin motor bloğuna sabitlendiği nokta
3 numaralı bölgedeki takozların görevi motor bloğu ve askı düzeneğinin hareketini kısıtlayıp bu parçaları sürüş esnasında belirli bir seviyede tutabilmek. Bu takozlar olmazsa düzenek ve motor bloğu aşşağı düşmekte zaten. Öte yandan takozlar fazla büyük, geniş ve sert olmadıklarından hem yuvalarıyla çevresel olarak tam temas halinde değiller hem de kolayca ezilip deforme oluyorlar. Bundan ötürü mesela motoru orta ayağa aldığınızda takoz yuvalarının üst kısmında boşluk kaldığını görüyorsunuz. Sürücü, motor titreşimini minimal düzeyde hissetsin diye takozlar ve düzenek bilerek böyle dizayn edilmiş. Tabi tüm bu dizayn tercihlerinin negatif de bir etkisi olmuş oluyor; o da stabilite kaybı. Takozlardan hariç olarak, düzeneğin kendisi de yapı itibariyle bu sorunun büyümesine sebebiyet vermekte. 1 ve 4 numaralı noktalar arasındaki mesafenin fazlalığı (20cm'e yakın) ile düzeneğin üç farklı pivot notkasına sahip olması (1,2,4) birleşince stabilite kaybı artıyor.
Yapmaya çalıştığım şey orijinalinden daha geniş takozlar kullanarak askı düzeneğinin hareketini kısıtlamaktı. Modifiye sonrasında motor bloğu esas olarak 3 numaralı bölgeden şaseye bağlanmış gibi oldu ve sadece 4 numara etrafında yukarı aşşağı hareket etmeye başladı. 3 ile 4 numara arasındaki mesafe 4 ile 1 numara arasındakinden daha kısa olduğundan ve benim yaptığım sistemde arka taraf üç yerine tek bir pivot etrafında hareket ettiğinden haliyle stabilite açısından büyük kazanım elde etmiş oldum.
Çok fazla detaya girmeden iki düzenek arasındaki farkı şöyle göstereyim:
İkisi de ~50mm çapında. Orijinal takozun çapı kat kat artıyor. Çapın en büyük olduğu orta kısımdaki genişliği ~14mm. Benim kullandığım ise boydan boya aynı çapta ve uzunluğu ~40mm.
Takılış farklılıkları:
Kullandığım takoz, orijinal olanın göbeğindeki gibi metal bir burca sahip değil. Bu takozu orijinal civataya monteledikten sonra şaseye değecek şekilde dibe itip üstüne somunla tork değerinde sıkıştırırsam takoz aşırı deforme olup şase ile yuva arasındaki boşluklardan taşma yapıyor ve civatanın yamuk durmasına sebebiyet veriyor. Bunu önleyebilmek için orijinal civata yerine komple dişli bir civata kullanıp önce bir somunla bu civatayı şaseye sabitledim tork değeriyle, sonra da takozu büyük iki pulun ortasına koyup ardından uçtan başka bir somunla takozun yuvadaki boşluğunu aldım. Bu sayede bir tür kişiselleştirme imkanı da doğmuş oldu zaten (takozu bol bırakmak veya ekstradan fazla sıkmak gibi).
İç kısımdaki fark:
İkisi arasındak fark gayet açık burada. Modifiyeli takozla yuva içerisinde hiç boşluk kalmıyor. Uçtaki somunu iyice sıkarsanız askı düzeneği sanki şasenin sabit bir parçasıymış gibi işlev görmeye başlıyor.
Bu şekilde yapılınca bayağı bir stabilite kazanılıyor haliyle. Yani yüzde falan veremem ancak sürüş yaptığınız zaman sürücü-motor-tekerler-yer arasındaki ilişki oldukça kararlı bir hale geliyor ve siz de bunu hissediyorsunuz direkt. Tabi dediğim gibi bu modifiyenin götürüsü de artan titreşim oluyor. Bir diğer negatif yanı benim kullandığım dişli civatanın hem şasedeki yuvaya hem de takozun kendisine zarar vermesi. Yaptığım kısa sürüşler sonrasında bile civatadaki dişler takozu zedelemeye başlamıştı. Uzun vadede kritik bir soruna sebebiyet verebilir. Bir de kullandığım takoz daha geniş olduğundan, üstündeki civataya daha uçtan daha torklu olarak yük bindirerek civatayı kırabilir. Tüm bu olumsuzluklardan ötürü orijinal sisteme geri dönmek zorunda kaldım dediğim gibi.
Benim asıl istediğim şey bu takozları tek bir mil ile birbirine bağlayabilmekti. Örneğin en yukarıdaki fotoda 1 numaradaki mil o şekilde ve şaseyi boydan boya geçmekte. Bu milin sadece uç kısımları dişli, ortası ise dümdüz. Kullandığım takozları böyle tek bir mil üstüne oturtup şasenin dışından da iki tane somunla mili sıkıştırmak asıl düşündüğüm şeydi. Böyle yapılsa milin üzeri düz olduğundan takozlar da zarar görmezdi. İki uçtan destek aldığından daha geniş takozların bunu kırması da imkansız gibi bir şey olurdu. Çok güzel olabilirdi. Ama olmuyor tabi bu. Çünkü iki takozun tam ortasından manifold borusu geçmekte:
Bu dediğim şekilde yapabilsem titreşim yine problem olabilirdi elbet ancak daha düşük olurdu diye tahmin ediyorum. Sürüş esnasında yuvalarda milimetrik boşluk kalacak şekilde ona uygun çapta takozlar kullanıp titreşim ve stabilite yönünden daha makul bir düzenek oluşturulabilirdi belki. Denemeye imkan yok tabi, bilemiyorum o yüzden. Yani hoş var aslında: egzozsuz olarak sürmek :]]
Bu takoz değişim işlemiyle ilgili olarak ekstra iki not:
- 1 numaralı bölgenin altından bir kriko ile motor havaya kaldırılırsa tüm bu işlemler çok kolay olmakta. O durumda ikinci bir kişinin motoru tutması veya motorun arkadan falan bağlanması da gerekmiyor. Ön teker yerden 10cm civarı kalktığı zaman takozları direkt çekip çıkartabiliyorsunuz zahmetsizce.
- Manifoldu sökmeden de takozlar tork değeriyle düzgün şekilde takılabiliyor. Anahtarla somunu içeriden sıkmak yerine, dışarıdan civatayı sıkarak yaptım bu defa ve haliyle çok daha kolay oldu işlem. Civatayı dönderirken şaseye zarar vermeyeyim diye araya bir tane pul koydum ekstra olarak ve o kadar.
Sonuç itibariyle başarısızlıkla sonuçlanan bir modifiye olmuş oldu. Motorumla tam olarak arzuladığım seviyeye hiçbir zaman ulaşamayacağım demek oluyor bu. Neyse çok da mühim değil zaten artık bu konu şu saatten sonra, ayrı mesele.
