Sinan abi aslında teoride haklısın..
Olay tamamen Newton fiziğine dayansa da söylediğin şeyi en net haliyle amortisörleri bir duvara, yere yada gitmeyen sabit bir noktaya bağladığımızda görebiliriz.
Motora bunu uyguladığımızda o zaman amortisör sadece darbeyi emen bir parça olarak ingidirgememiz ki aslında amortisörün tek görevi ya da tek yaptığı iş bu değil abim.
Şimdi ne alaka ben onu mu demek istiyorum diiceksin..
Ama motordaki amortisörlerin görevleri aslında kabaca 3 tane (ki abi bence zaten biliyorsun bunları.)
bildiklerimi hem paylaşmış olayım hem de yanlış bildiklerimi düzeltme şansım olsun..
1.Geri sekme (Rebound)
2.Ön yükleme (Preloading)
3.Sıkıştırma- sönümleme (Compresion) işte üzerinde konuştuğumuz görev. bunu kastedmiştim
İfadelerin türkçelerinden emin değilim, değişebiliyor ama ingilizceleri doğru.
Çünkü amortisör ayarlarında sıkıştırma sönümlemesi gibi bir ifade varken aslında yine türkçede açılma sönümlemesi diye de teknik bir ifade var.
şimdi madem girdim bu kadar çok kısaca anlatıyım (eğer saçmlarsam lütfen uyarın)
1.si rebound (geri sekme olan) esasen teker havaya kalktığında bir kasisten geçtiğimizde veya bir çukura girdiğimizde yani kısa da olsa tekerin yerden kesildiği o küçücük zaman aralığında amortisörün normal standart haline dönme süresi ve dönerken ki gücü ile alakalı yani hem sert rebound hem de yumuşak rebound diye birşey var. daha doorusu böyle ayarlar var. Ama onları anlatmak için şekilli mekilli resimler lazım ki bence şu an girmemek daha iyi çünkü konu bu değil
2.sini daha kısa anlatayım ön yükleme (preload)bu amortisörün hareket etme uzunluğu ile ilgili..
ön freni sıktınız ve ön amortisör 10 cm aşağı çöktü. siz bunun 5 cm sini ortadan kaldırabilirsiniz. yani yine önfrene bastığınızda ön amortisör bu defa 5 cm çökecek demektir. bu ön yükleme ayarı. frenler aynı onlarda değişiklik yok, durma mesafesi de aynı onda da bir değişiklik yok.
ters amortisörlerin burada hem avantajı hemde dezavantajı var.
Eğer naked tipi bir motorunuz ters amortisör kullanıyorsa 10cm çökme diyelim ki güzeldir. yollar çok çukurlu vs ise 15 cm çıkarın konfor artar ve yoruculuk etkisi bir anda azalır. Ama virajlarda stabilite yani motorun viraj esnasında geometrisinin bozulması motorun dönüşteki kararlılığını...nasıl diyim ki, o keskinliği de yumuşatabilir .. hele birde viraj içi fren yapıyorsanız motorun dengesi kararsızlaşabilir. bu kararsızlık diğer ayarlarla da giderilebilir tabii...
burada özellikle naked dedim çünkü enduro tipi motorlarda stabilite yay uzunluğu ile de oluşturulabiliyor.. hem çok uzun hemde sıkı amortisörler aslında hem konfor hemde daha çok kararlılık getirebiliyor özellikle şu son tip endurolarda fena şeyler de var o yüzden enduro örneği vermedim. çünkü karma bir amortisör yapısı ve ayarı var.
Süpersportlarda ise dengedeki kararlılık çok daha istenen bir ayar konfordan taviz verilebilir diye bakılıyor.....umarım anlatabilmişimdir.
3.sü sıkıştırma (compresion) bu da kısaca motorun amortisörün hareket hızını belirliyor. şimdi iyi bir ön fren için önce ön amortisörün önce aşağıya inmesini bekliyoruz ya o hareketin süresini uzatıyor. Çok bilindik bir örnek var bunu anlatmak için ben bu örneği bir sürü farklı ağızdan duyduğum için şimdi başkasından aldığımı size satıcam özür dilerim.
ağınızı havayla doldurup üflediğinizde bunun normal bir süresi vardır.
ama ağzınıza bir bez parçası tıkayıp üflediğinizde hava miktarı aynı olmasına rağmen hem daha uzun sürede havayı boşaltırsınız hem de boşalttığınız sırada havanın şiddeti daha az olur. işte ters amorti,sörler bunu daha iyi yapabiliyor. tabii limitlerde kullanımda.
şimdi burda minicik bir animasyon var izlerseniz belki daha iyi anlaşılır söylediklerim.. animasyonda arka tekerin iniş süresi yani havada ne kadar az kaldığı vs. ön tekerin sıkışma süresi ve miktarı gibi etmenleri çok basitçe anlatmışlar.
kafanızı da ütülemiş olmıyım fazla..
http://alfamotosiklet.blogspot.com.tr/2010/11/acilmarebound-ve-kapanmakompresyon.html
Kaynaklar
http://alfamotosiklet.blogspot.com.tr/2008/02/sspansiyon.html
http://alfamotosiklet.blogspot.com.tr/2008/02/sspansiyon-2.html
http://alfamotosiklet.blogspot.com.tr/2010/11/suspansiyon-ayar-noktalari.html
bu link forum yazarlarından alparslan kuzucana ait bir blog sayfasıdır. umarım kendisinde izinsiz paylaştığım için bana kızmaz. burda bu üç görev için ayar noktaları ve görevleri detaylı bir şekilde açıklamış. ekstradan bilgi sahibi olmak isteyenlere duyurulur..
amacım sadece bildiklerimi paylaşmaktı.. lütfen yanlış anlamayın..
sinan abi güzel bir soruyu, çok doğru bi noktadan sormuş, elimden geleni yaptım umarım biraz faydalı olmuştur.
tüm forumdaşlara saygılarımla..
---------- Mesajlar birleştirildi - 22:33 ---------- bir önceki mesaj zamanı 22:26 ----------
Açıklamalar için teşekkürler. Fakat bu açıklamaları çok yeterli bulmadım.
Kafamda canlandırmaya çalışıyorum. Orta okulda okuduğumuz basit fizik kanunları aklıma geliyor. Etki-tepki-sürtüme.
Bir cisme, bir kuvvet etkiyorsa; cisimden kuvvete doğru eşit büyüklükte ve zıt yönde bir tepki kuvveti oluşur. Burada dikkat edilmesi gereken bu kuvvetlerin aynı doğrultu üzerinde olduğudur. Bu yasa çoğu zaman şu cümle ile basitleştirilebilir “Her etkiye karşılık eşit ve zıt bir tepki vardır.”
Amortisör düz veya ters oranlar aynı yönler aynı ( açılar faklı ama bu motosikletin tarzı ile alakalı ) etki aynı tepki aynı sürtünme yüzeyi aynı.
Daha teknik bir açıklama gelirse çok daha açıklayıcı olacaktır.
---------- Mesajlar birleştirildi - 22:51 ---------- bir önceki mesaj zamanı 22:33 ----------
yani sinan abinin dediği ''her etkiye eşit ve zıt tepki'' sönümlenebiliniyor..
yani amortisör eşit tepki vermek isterken;
vereceği tepki kısaltılıp sertleştirilebildindiği gibi uzatılıp yumuşatıladabilinir.
bu kısaltma olayı hem''süre'' hem de ''amortisör uzunluğu'' veya ''yaylanan kısmın'' uzunluğu da olabiliyor.
ama temelde biz bunları laboratuvar ortamına taşırsak ve ısı, direnç gibi faktörleri de doğru hesaplayabilirsek tabii ki sinan abi haklı çıkacaktır. eşit ve zıt tepkiyi bulabiliriz.
söylemek istediklerimin özetinin özeti budur
