Bujiler

admin · **Bujiler -** 10-12-2005, 09:39 AM

Buji Tam Bir As�r �nce �cat Edilmi�ti
Benzinli bir motorun d�zenli olarak �al��mas� i�in �� eye ihtiya� vard�r; hava, yak�t ve buji. Bundan 100 y�l kadar �nce Robert Bosch, bulu�una patent almak i�in ba�vuru yapmas�yla ba�lad� hikaye. Y�ksek gerilimi manyeto tutu�turma sistemi ile birle�tirilerek dizayn edilen buji, Carl Benz'in ate�leme sistemindeki en b�y�k engel olarak tan�mlad�� par�an�n yerini tamamlad�.

�lk buji, tam 1000 km’lik bir �mre sahipti. Tabi o zamanlar, d��k h�zl�, al�ak kompresyonlu benzin motorlar�nda kullan�l�yorlard�. Teknolojinin ara�lar �zerindeki geli�imi, bujilerin de geli�mesine neden oldu. G�n�m�zde kullan�lan modern bak�r-nikel bujiler tam 25.000 km'lik �mre sahip. Teknoloji, bujilerin kullan�m s�resini uzatmas�na istinaden asl�nda bu malzemelerin temel fonksiyonunu, 1900'l� y�llar�n ba��ndan beri de de�i�tirmedi. De�i�en tek �ey emisyon ve servis hayat�ndaki gereksinimler oldu.
Bujilerin g�revleri, zaman i�erisinde olduk�a geni�ledi. Yak�t ekonomisi,temizlik, etkili tutu�ma, motor ve katalitik konvekt�rlerin g�venilir bir �ekilde �al��mas�, ba�l�ca rol ald�� konulara dahil oldu. S�radan bir buji, saniyede 100 kez k�v�lc�m yarat�yor. Daha ileri gidersek, �mr� boyunca 20 milyon k�v�lc�m yarat�yor. Bu, asli g�revinin zorluk derecesini ortaya ��karmakta olduk�a yeterli asl�nda.
Bujiler, 1974 y�l�nda devrim say�labilecek teknolojik geli�melere u�rad�. Bu y�llara kadar bujinin dizayn� ve boyutu, do�ru zamanda yeterli s�cakl�kta ve tutu�ma rezerv talebine kar��l�k verebilecek �ekilde yap�lm��t�. Nikel-krom en �ok kullan�lan materyaldi. 1974'den sonra motorlar�n emisyon oranlar�n� azaltmak i�in getirilen yeni kanunlarla buji de ciddi bir de�i�ime girdi. Bu kanunlar, kur�unsuz benzin kullan�m�n� ve bujinin s�k aral�klarda de�i�imini gerektiriyordu. Ayr�ca art�k k��k hacimli motorlar di�erlerine oranla daha fazla talep g�r�yordu. Bu noktada buji dizayn�n� iki fakt�r etkiledi. Birincisi kur�unsuz benzin daha y�ksek yanma s�cakl��na sahip oldu�u i�in s�cakl�k aral��n�n geni�letilmesi ve temizleme s�cakl��n�n d��k y�klerde eri�ilebilmesi sa�land�. B�ylelikle y�ksek y�klerde fazla �s�n�n �n�ne ge�ilmesi engellendi. �kincisiyse, bujinin katalitik konvekt�re zarar vermesini engellemek amac�yla d�zenlenmesiydi.
Sonu� olarak, geli�mi� korozyon ve erozyon dayan�kl�l�� sunan ve �s�y� transfer edebilme kapasitesi sa�layan yeni materyaller dizayna entegre edildi. Bu materyallerin birisi, bujinin �ekirde�i i�in kullan�lan ve nikel kromla kaplanan bak�r oldu.Gelecekteki bujilerin, tutu�ma ve benzin enjeksiyon sistemlerindeki de�i�iklikleri, motor boyutundaki k��lmeleri, emisyon oranlar�n� ve yak�t ekonomisini destekler �ekilde gibi tasarlanaca�� tahmin ediliyor.

Buji nedir?

�ki elektrodu ve porseleni bulunan par�aya buji ad� verilir. Asli g�revi, y�ksek gerilimi, elektrodlar� aras�nda k�v�lc�m �eklinde atlatmas�d�r.

Bujinin motordaki fonksiyonu nedir?

Buji, ate�leme enerjisini yanma haznesine ta��yarak elektrotlar�n�n aras�nda olu�an elektrik atlamas� ile s�k��m�� hava yak�t kar��m�n�n yanmas�n� sa�lar. Sistem, ate�leme bobininin, ak�den ald�� elektrik enerjisini ortalama 30 bin Volt de�erine y�kselterek bujiye aktarmas� ve uygun zamanda bu y�ksek enerjinin bujinin t�rnaklar� (elektrotlar�) aras�nda yanmay� ba�lat�c� k�v�lc�ma d�n��mesi ile g�revini yapar. Yanman�n ideal olu�abilmesi i�in bujinin yeri �ok �nemlidir. Buji, ate�leme haznesinde s�k��m�� hava yak�t kar��m�n� her �artta en iyi ate�leyebilece�i ve di�er fakt�rlerden etkilenmeyece�i bir yere yerle�tirir.

Bujiler ne s�kl�kta de�i�tirilmelidir?

Kullan�m �artlar�na ve buji tipine ba�l� olarak de�i�iklik g�stermekle birlikte, standart bir bujinin 15 bin km sonunda de�i�tirilmesi gerekti�i s�ylenebilir.

Buji �mr�n� k�saltan fakt�rler nelerdir?

Buji �mr�n� k�saltan ba�l�ca etken k�t� yak�tt�r. Bir di�er �nemli etken motor sistemindeki ayarlar�n bozuklu�udur. Bu ayar bozuklu�una motorun s�rekli olarak zengin kar��m ile �al��mas� �rnek g�sterilebilir. Bujinin kullan�m s�resini doldurdu�u ara� kullan�rken anla��labilir mi?

Arac�n�z normalden fazla yak�t t�ketmeye ba�lam��sa, tekleme yap�yorsa, deparlarda zorlan�yor ve ilk hareket esnas�nda yava� kalk�yorsa, bu sorunlar bujiden kaynaklan�yor olabilir.

Arac�m�z�n bujilerini kendimiz nas�l de�i�tirebiliriz?

Bujiyi s�kmeden �nce bas�n�l� hava veya f�r�a kullan�larak bujinin �evresi temizlenmelidir. B�ylece buji tam olarak s�k�ld��nde silindir i�ine istenmeyen par�alar�n d��mesi �nlenmi� olur. E�er buji �ok s�k� ise onu biraz gev�ettikten sonra di�li aralar�na girecek �ekilde ya� ve pas ��z�c� damlat�lmal�, bir s�re beklendikten sonra tamam� s�k�lmelidir. Aksi takdirde silindir kafas�na zarar verebilir.
Takarken bujinin ve motorun birbirine temas edecek (�pecek) y�zeylerinin temiz olmas�na dikkat edilmelidir. Buji s�k�l�rken m�mk�n ise tork anahtar� ile s�k�lmal�d�r. Tavsiye edilen s�k�lma �ekli ilk �nce buji tam oturana kadar el ile s�kmak daha sonra a�a��da verilen listeye g�re tork anahtar� ile s�kmakt�r. Tork anahtar� yok ise;

* Yeni bujilerde (d�z y�zeyli ve pullu) tam oturuncaya kadar �nce el daha sonra anahtar ile 90 derece s�k�lmal�d�r.

* Kullan�lm�� bujilerde ise 30 derece s�k�lmal�d�r.

* Konik y�zeyli bujilerde ise el ile tam oturttuktan sonra 15 derece anahtar ile s�k�lmal�d�r.

Yukar�daki hususlara dikkat edilmedi�i takdirde buji hasar g�rebilir ve g�revini tam olarak yerine getirmeyebilir.

Uzun paso ve k�sa paso bujiler aras�ndaki farklar nelerdir?

Uzun paso ve k�sa paso bujilerin g�rev ve performans olarak aralar�nda fark yoktur. Motor yap�s�na ba�l� olarak uzun veya k�sa paso buji kullan�lmas� gerekir. Ancak, yanl�� kullan�m, istenmeyen hasarlara sebep olabilir.
K�sa paso buji yerine uzun paso buji kullan�lmas� durumunda buji yanma haznesine do�ru ��k�nt� yapar ve pistona hasar verebilir. Di�lerde olu�an k�m�rle�me y�z�nden s�kmek m�mk�n olmayabilir ayr�ca buji a��r� �s�n�r.
Uzun paso yerine k�sa paso buji tak�l�r ise yanma haznesi i�ine gerekli uzant�y� yapamaz ve bunun sonucunda gerekli ate�lemeyi yapamaz.
Kendi t�rnaklar�n� temizleyecek gerekli �s�ya ula�amaz ve �st� kurum ba�lar.

�zel tip bujilerin motor peformans�na ne t�r katk�lar� vard�r?

�zel tip bujiler yap�lar� gere�i daha d��k �s�larda �al��abildikleri i�in arac�n so�uk �al��mas�nda iyi performans g�sterirler. Ayr�ca kendilerini temizleme �s�lar� daha d��k oldu�undan kirlenme oranlar� olduk�a d��kt�r. Yine yap�lar� gere�i �stlerindeki kay�plar olduk�a azd�r. �zellikle t�rnaklar�n�n farkl� metaryallerden yap�lmas� kirlenmesini zorla�t�r�r.Yukar�da belirtilen bu temel farkl�l�klar buji �mr�n� uzatt�� gibi yeterli ve d�zg�n ate�leme ile yak�t tasarrufu, ger�ek g�c�nde �al��ma devaml�l�� gibi avantajlar sa�lar.

Zafer Yang�n
www.emok.org

caser · 05-08-2006, 12:24 PM

Merhaba, bütün bu bilgilerden sonra '' İridyum'' buji ve motosikletlerde kullanımı hakkında bilgi vermeniz mümkün mü?

~~DevilRider~~ · 05-08-2006, 13:10 PM

benımde bır sorum olacak benım motorun bujısını degısıtırmeyı dusunuyorum bosch bujı aalcam onerırmısınız???? bazıları orjınalı cıkarma dıyor kafam karıstı

ZaferYangin · 22:57 PM

Alıntı:

caser�isimli �yeden Alıntı

Merhaba, b�t�n bu bilgilerden sonra '' �ridyum'' buji ve motosikletlerde kullan�m� hakk�nda bilgi vermeniz m�mk�n m�?

Selamlar,

�ncelikle �ok zaman oldu cevap vermedi�im ve bu y�zden �z�r dilerim. Ama art�k elimden geldi�ince cevap verece�im sorular�n�za..

�ridium, 2450 cantigrad derecede eriyen bir asil metaldir. Do�ald�r ki bu asil metalin buji yap�m�nda kullan�lmas�, y�ksek hararetli motorlarda �ok daha verim al�nmas�na nedendir. ��nk�, bildi�iniz gibi y�ksek hararet, �e�itli sorunlara yol a�ar. Bu sorunlar, ciddi motor hasarlar�na yol a�ar. Ancak biz bu sorunlara gelmi� motorlardan de�il de, yo�un trafikte kullan�lan motorlardan bahsedelim. ��te bu motorlarda hararet, ilk bujilerde sorun ��kar�r ve yolda motorunuzun teklemesi, g�� kayb� vs. lere sebep olur. D��k devirler, dur kalk vs. gibi etkenler, �ncelikle silindir ve piston i�inde ciddi s�cakl�k art��na sebep olur. Hele bir de emilen hava da s�cak ise, buji veya bujilere ciddi y�k biner. Buji u�lar�n�n etraf�nda kurum birikmesi, elektrodlar�n erimesi vs. vs. etkenler de bujilerin yeterli g�rev yapamamas� ve �mr�n� daha �abuk bitirmesine neden olur.

�ridium bujilerin avantaj�, ciddi y�ksek s�cakl�klarda erime yapabildi�inden, size bu gibi durumlarda zorluk ��karmayacakt�r. Bunun yan�nda, elektrod �evresinde tortu birikmemesinden dolay�, tam ve verimli ate�leme sa�layacakt�r. Sabahlar� so�uk �al��t�rmada �ok daha kolayl�k sa�layacakt�r.

Ben, yakla��k 7000 km dir iridium buji kullan�yorum. Sabahlar� en so�uk havada bile mar�a ilk bast��m anda motor �al��yor.

Yani tavsiye ederim. Fiyat� biraz pahal� olsada, di�er bujilere nazaran �mr�n�n uzun olmas�, bu fiyat fark�n� ortadan kald�r�yor.

Alıntı:

DevilRider�isimli �yeden Alıntı

ben�mde b�r sorum olacak ben�m motorun buj�s�n� deg�s�t�rmey� dusunuyorum bosch buj� aalcam oner�rm�s�n�z???? baz�lar� orj�nal� c�karma d�yor kafam kar�st�

Bosch bujileri motosiklette hi� kullanmad�m. Otomobilde fena de�iller. Ancak dedi�im gibi motosiklette hi� kullanmad��mdan bir yorum yapmam yanl�� olur.

Sevgiler