Arkadaşlar geçenlerde bu meseleyi düşündüm,
teorik bilgiden pratiği değil de, pratikten teoriye vardım...
Öncelikle kendimi tanıtayım, lisede fizik dersini seven ve şu anda makina mühendisliği okuyan bir gencim.
Vereceğim/açıklayacağım bilgiler için okumaya da gerek yok, o yüzden herkesin anlayabileceği dilden yazmaya çalışacağım.
Şöyle ki, bildiğiniz üzere, doğadaki tüm olaylar gibi, araçlarımızda da bir çok olay, kuvvetler sayesinde işler. Örneğin frenlerin disklere tutunması, lastiklerin yol tutuşu vs. bunlar sürtünme kuvettinden doğan olaylardır.
Tabi bunların ölçülmesi söz konusu olduğunda belli hesaplar, formüller devreye girer.
Basitçe; İtme(P)=kütle(m)*hız(v) şeklindedir.
Fren balatalarımızın, disklere kampanalara yapıştığı zaman, ne kadar kuvvet uyguladıklarını ele alalım:
Motorsiklet: 100-150 kg
Ortalama 1 kişi: 75 kg
Hız: 80 km/h
kabul edelim...
Bunların çarpımı, balataların ve balatalara hareket veren ellerimizin/ayaklarımızın uygulayacağı ve etki etmesi gereken değeri sağlayan 1. faktördür. Diğer faktörler, malzeme, sıcaklık, yüzey kalitesi gibi etmenlerdir.
Eğer artçı ile binersek, ağırlık ve bu ağırlığın yarattığı itmeye karşı çıkması gereken kuvvet yaklaşık 1,5 katına çıkmaktadır. Yine aynı hızda fren yaptığımızda, frenlere vermemiz gereken kuvvet de 1,5 -ve hatta bana göre aşırı ısı artışının meydana getireceği fren performansının düşmesinden dolayı 1,5'dan da fazla- katına çıkar. Bunu o anki refleksimizle hissedemeyebiliriz, çünkü elimiz her defasında bindiğimizde yaptığımız frene alışır. Tek binin, hemen ardından da aynı koşullarda iki kişi binin, farkı göreceksiniz.
Bu işin pratik kısmı, teorik olarak bir şeyler söylemek gerekirse, ağırlık arttığı zaman lastiklerin sürtünmesi artar, bu da frenleme için iyi bir durumdur. Fakat pratikteki durumun çürütülmesi için, lastiklerin yere tutunma katsayısının da en az 1,5 katına çıktığını rakamlarla ispatlamak gerekir.
Fren koluna daha da fazla sarılarak, elbet aynı mesafede durulabilir. Ama tartışmamız gereken bu değil, itme ve lastik sürtünmesi arasındaki diyagramdır.
Okuduğunuz ve öğrenmeye niyetli olduğunuz için teşekkür ederim.
